14. Στην Τασκένδη…

Share

του Γιάννη Λιάσκου

Στο δεύτερο αυτό μικρό αφιέρωμα στους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες που έζησαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε χώρες του, πάλαι ποτέ, ανατολικού μπλοκ, μέσα πάντα από τη διήγηση του συμπάροικου Δημήτρη Τσιαούση και τις σελίδες των τριών ανέκδοτων βιβλίων του για την εθνική αντίσταση και τον ελληνικό εμφύλιο, θα ρίξουμε φως και θα μάθουμε από πρώτο χέρι για τον τρόπο ζωής στην πρωτεύουσα μιας ασιατικής σοβιετικής δημοκρατίας, την Τασκένδη, τις δεκαετίες του ’50 και του ’60.

«Η Τασκένδη, πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν και της Μέσης Ασίας», γράφει ο Δημ. Τσιαούσης, «έχει πληθυσμό 2,5 εκατομμύρια, το 50% Ουζμπέκοι και 50% διάφορες άλλες εθνικότητες της Σ. Ένωσης και του εξωτερικού. Είναι μια πάρα πολύ όμορφη πόλη με πολύ πράσινο και πολλά νερά. Είναι η πόλη που αγάπησα, εκεί έζησα τα 24 καλύτερα χρόνια της ζωής μου, εκεί έμαθα απταίστως τη ρωσική γλώσσα, εκεί τελείωσα το γυμνάσιο, έμαθα τέχνες, μορφώθηκα πολιτικά και τεχνικά. Εκεί τελείωσα το βραδινό Πανεπιστήμιο του Μαρξισμού-Λενινισμού, εκεί έβγαλα το Ινστιτούτο Μηχανολογίας με άριστα, παντρεύτηκα, δημιούργησα οικογένεια, γι αυτό και αγάπησα αυτή την πόλη.

Στην Τασκένδη φτάσαμε στις 23 Νοέμβρη 1949, αντάρτες όλοι του Δημοκρατικού Στρατού και εγκατασταθήκαμε μέσα στην πόλη με την ταξιαρχία μας. Η υποδοχή που μας έγινε από τους Σοβιετικούς ήταν εξαιρετική, δεν μπορούσε να είναι καλύτερη. Τον στρατώνα που μέναμε τον ονομάσαμε «8η Πολιτεία». Βρήκαμε τα κρεβάτια καινούργια, στρωμένα, πυτζάμες, παντόφλες, πετσέτες και εσώρουχα, ενώ το πρωί μας έδωσαν από άλλη μια αλλαξιά εσώρουχα και δυο κοστούμια, ένα επίσημο και ένα καθημερινό. Μας δώσανε παλτά χειμωνιάτικα, σκαρπίνια, γαλότσες και ό,τι άλλο χρειάζεται ένα άτομο.

Τις επόμενες εβδομάδες φέρανε καλούς δασκάλους και μας μαθαίνανε τη ρωσική γλώσσα ενώ δήλωσε ο καθένας από μας τι ειδικότητα ήθελε να μάθει. Οι Σοβιετικοί διαθέσανε τους πιο καλούς δασκάλους και μετά από τρία χρόνια όλοι οι Έλληνες δεν χρειάζονταν διερμηνέα, μάθανε τη γλώσσα πολύ καλά.

Και στους τόπους εργασίας οι Σοβιετικοί εργάτες και τα στελέχη με ευχαρίστηση μας βοηθούσανε στη γλώσσα και στην τέχνη. Είχαμε την ολόπλευρη βοήθεια των Σοβιετικών ανθρώπων, όλοι τους δείξανε τη ντομπροσύνη τους, το διεθνισμό τους, τον πολιτισμό τους.

Παρά τα λάθη που έκανε το ΚΚΕ, πήρε και μια θετική απόφαση, να παροτρύνει τους αγωνιστές στη μόρφωση, στις τέχνες και να ανεβάσει το μορφωτικό και κοινωνικό τους επίπεδο. Το κόμμα, με τη βοήθεια της Σοβιετικής Κυβέρνησης, άνοιξε τις πόρτες της μόρφωσης και της τέχνης διάπλατα. Σύνθημά του ήταν: «Να κατακτήσουμε τα κάστρα της επιστήμης, μόρφωσης και τέχνης» και αυτό το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό.

Στη Σοβιετική Ένωση, τότε, οι φοιτητές παίρνανε κρατικό μηνιαίο επίδομα, τον πρώτο χρόνο 35 ρούβλια και τον τέταρτο, 45 ρούβλια, που έφταναν για φαγητό, ενώ τα βιβλία ήταν δωρεάν.

Στα μεγάλα εργοστάσια βιομηχανίας, σαν αυτό που δούλεψα ως διευθυντής τμήματος, παραδίδαμε στο κράτος 2.500 τρακτέρ το μήνα και δυο φορές το χρόνο όλοι οι μηχανολόγοι έδιναν εξετάσεις, αφού μελετούσαν συνεχώς τεχνολογικά βιβλία, για να μένουν ενημερωμένοι στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και εάν αποτύγχαναν, έχαναν το πόστο τους.

Από το 1949 που βρεθήκαμε στην Τασκένδη μέχρι το 1957, η ζωή δεν ήταν πλούσια, ούτε φτωχή. Όλος ο κόσμος ζούσε μια κανονική ζωή, χωρίς παρανομίες και εγκλήματα, χωρίς ναρκωτικά. Μια ζωή χωρίς άγχος για το αύριο, χωρίς ανεργία. Όσοι τελείωναν διάφορα ιδρύματα, διορίζονταν. Υπήρχε μεγάλος αλληλοσεβασμός στους ανθρώπους. Υπήρχαν δωρεάν βρεφικοί σταθμοί, παιδικοί, σχολεία, γυμνάσια, τεχνικές σχολές, ινστιτούτα, πανεπιστήμια, όλα δωρεάν. Επίσης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, νοσοκομεία, σανατόρια, αναπαυτήρια εξοχικά, όλα του κράτους, δωρεάν. Το κράτος έδινε διαμερίσματα σε όλους, δεν υπήρχαν άστεγοι. Δεν υπήρχε διαφθορά, κλεψιά, μέσον, σε όλα τα πόστα τοποθετούνταν άτομα με ικανότητες.

Κι όλα αυτά μέχρι το 1957, γιατί τότε ο Χρουστσόφ αλλάζει όλη την ηγεσία, όλα τα κομματικά στελέχη και διόρισε στη θέση τους νέα στελέχη χωρίς κομμουνιστική ιδεολογία και συνείδηση. Καριερίστες που καρπώθηκαν υλικά και κοινωνικά οφέλη και σιγά σιγά άρχισε η διαφθορά των στελεχών, οι δωροδοκίες, οι γνωριμίες και τα επακόλουθα. Τα τρόφιμα, τα ρούχα, τα είδη πρώτης ανάγκης δεν ανέβηκαν καθόλου στα 24 χρόνια ζωής, παρά μόνο επί Χρουστσόφ, το 1960 φτάσανε οι ανατιμήσεις το 100%! Το ξεθεμελίωμα των μεγάλων σοσιαλιστικών κατακτήσεων άρχισε με το διαβόητο 20ό Συνέδριο του 1956, για να ολοκληρωθεί πριν από 10 χρόνια».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *