Εκεί που κλείνει ένα ωραίο βιβλίο

Share

«Υστερόγραφα μιας διαδρομής»

ΛΙΓΑ… ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΑ
ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΟΥΚΑΚΗ

Please Login or Register to see the link.Τα ευάριθμα σχόλια που θα ακολουθήσουν για ένα βιβλίο που με εντυπωσίασε,  αρχικά  για τη «γαλήνια» εξωτερική εμφάνισή του – τα εξώφυλλα – και φυσικά  για  τα  68 κείμενα και τα  21 «Φραγμέντα», που  φιλοξενούνται στις  160 σελίδες του, δεν είναι… κριτική.

Πρόκειται για απλές εντυπώσεις ενός αναγνώστη, που είχε την τύχη να τα διαβάσει και να τα χαρεί.

Ο κάθε απλός άνθρωπος νομίζω έχει τα δικά του κριτήρια για να σχολιάσει κάποιο έργο. Έτσι κι εγώ έχω τα δικά μου κριτήρια, αλλά, επαναλαμβάνω όχι για να κάνω κριτική, στην οποία δεν πιστεύω, ακόμα κι όταν γίνεται από επαγγελματίες κριτικούς ή ακόμα και από τις κριτικές επιτροπές, σε διάφορους διαγωνισμούς. Το δικό μου κριτήριο λοιπόν είναι μια… ας την πούμε- ζήλια. (Με την έννοια του ζήλου και της ευγενούς άμιλλας και όχι του φθόνου φυσικά). Πολλές φορές δηλαδή  όταν διαβάζω  κάτι  που μου αρέσει πολύ,  πολύ θα ήθελα να το είχα γράψει εγώ. Έτσι απλά  και… ανθρώπινα.

Για το θέμα της  «κριτικής»  ας μου επιτραπεί να αναφερθώ σε κάποιο σχόλιο  γνωστού  μου συγγραφέα  που διάβασε ένα διήγημά μου, όταν του αποκάλυψα ότι με αυτό  είχα συμμετάσχει σε ένα πανελλήνιο διαγωνισμό και  περίμενα  τα αποτελέσματα.  Μου απάντησε λοιπόν:

«Αγαπητέ μου Άρι, αν η κριτική επιτροπή γελάσει όσο γέλασα και συγκινηθεί όσο συγκινήθηκα εγώ  με το γράψιμό σου, αυτό το διήγημα δεν έχει καμία πιθανότητα να διακριθεί».

Εγώ  λοιπόν βρήκα εξαιρετικό και το… ζήλεψα, με την καλή έννοια, όπως  συνηθίζουμε να λέμε,  το σπονδυλωτό από πλευράς άρθρων, βιβλίο του Στράτου Δουκάκη. Και ιδιαίτερα,  όταν κάθε κείμενο που συνήθως δεν ξεπερνάει  τη μία και μισή σελίδα, έχεις την εντύπωση ότι έχει γραφτεί ειδικά για σένα, αν και μιλάει,  όπως είναι φυσικό, για τις δικές του σκέψεις. Αυτή η προέκταση και  αναγωγή  σε  προσωπικές  διαδρομές  του καθενός μας το κάνει πάρα πολύ ενδιαφέρον για κάθε αναγνώστη.

Όμως αμφιβάλλω αν θα μπορούσε κάποιος άλλος να αποτυπώσει πάνω στο χαρτί  τα υστερόγραφα της διαδρομής του στη ζωή, τόσο  όμορφα, αισθαντικά, με στρωτό ξετύλιγμα των σκέψεων, με ηρεμία, με τη γαλήνη του εξωφύλλου να γλιστράει και να χώνεται μέσα  στο σώμα του βιβλίου, χωρίς εξάρσεις, χωρίς  καταλογισμούς ευθυνών σε τρίτους, και βέβαια χωρίς  κουραστικές  υπερβολές, βερμπαλισμούς  και πομπώδεις εκφράσεις.

Και η επιτυχία αυτού του βιβλίου  έγκειται  στο ότι  ενώ διακρίνεται από μια πηγαία απλότητα- πολύ δύσκολο πράγμα αυτό- δεν λείπουν  τα καλολογικά στοιχεία, δεν λείπουν οι «απερίγραπτες σε περιγραφικότητα περιγραφές», συγγνώμη για την παρήχηση της λέξης, δεν λείπουν οι  ωραίες παρομοιώσεις και  οι  πετυχημένες μεταφορές.

Όλα ανεξαιρέτως  τα κείμενα στο βιβλίο του Στράτου Δουκάκη «Υστερόγραφα  μιας διαδρομής», κατά την ταπεινή μου γνώμη,  διακρίνονται από εξαιρετικά ποιοτικά στοιχεία που … προσάπτουν και μια έντονη ποιητική χροιά στα πεζά κείμενα, ενώ απογειώνονται στα «Φραγμέντα», τα οποία είναι ποιήματα, όπως τα εννοούμε, όταν μιλάμε για ποιήματα, σε ελεύθερο στίχο. (Καθώς διάβαζα τα «Φραγμέντα»  του Στράτου Δουκάκη, το ύφος τους  μού έφερνε  στο νου τους «Πεζούς Ρυθμούς» του Ζαχαρία Παπαντωνίου).

Τα ποιήματα,   πιστεύω,  ότι πρέπει να τα διαβάζουμε  αργά και, αν είναι δυνατόν, να τα… ψιλοαπαγγέλουμε κιόλας. Όποιος θέλει να αφιερώσει λίγο χρόνο και  να  απολαύσει την ποίηση, ας το δοκιμάσει. Δεν θα μετανιώσει…

Όλα αυτά προτρέπουν τον αναγνώστη, αφού διαβάσει το κάθε άρθρο, να επιστρέφει σε αυτό, για να κρατήσει αρκετές   σημειώσεις  σε χαρτί,  ώστε να μη χάσει κάποιες αναφορές,  ατάκες, μια σκέψη, ένα «κέντρισμα»,  κάτι σαν απόφθεγμα δηλαδή,  που θα του ήταν χρήσιμο   να το χρησιμοποιήσει – με αναφορά στην πηγή, φυσικά,  – σε κάποιο δικό του κείμενο, ένα ποίημα, κάποια συζήτηση. Ας φέρω μερικά παραδείγματα:

Είναι φυσικό να ποθούμε ό,τι μας λείπει (σελ. 33)

Πώς να κάνουμε  απεξάρτηση από τα δεσμά του τόπου μας, όταν αυτά επιμένουν να μας κρατούν σκλάβους τους! (Σελ.40)

Πόσο δύσκολο είναι αλήθεια να μιλάς σήμερα για ανθρώπινες σχέσεις! Κι ακόμα πιο δύσκολο να τις συγκρίνεις με τις αλλοτινές.  Όταν έχεις συναντήσει στη ζωή σου απλούς, ζεστούς, αυθεντικούς, μετρημένους ανθρώπους, που τις όποιες αδυναμίες τους-ακόμα και αν τις είχαν- δεν έκαναν ποτέ τον κόπο να σου τις…κρύψουν!(σελ.41)

Από τότε που κουράστηκα να ψάχνω, έμαθα να βρίσκω. (Σελ.44)

Το παρελθόν είναι το μόνο που υπήρξε, και επομένως συνεχίζει να υπάρχει. Το παρόν προστίθεται σε αυτό. Κι όσο για το μέλλον  δεν υπάρχει μέχρι να το βιώσεις (σελ.83)

Μη γράφεις τη ζωή με … ήττα.(σελ.86)

Πώς γίνεται κάποιοι να αυτοκτονούν με μια τους πράξη και  (με) την αδυναμία τους να χαλινώσουν τον υπερβάλλοντα εγωισμό τους; (σελ.95)

-Μυστήριο  που  (άνθρωποι) με τα καμώματά τους σε βγάζουν από τα ρούχα σου και μετά έχουν το θράσος να σε κατηγορούν για… γυμνισμό! (σελ. 95)

-… άνθρωποι θα σε αγαπήσουν γι αυτό που είσαι κι άλλοι θα σε μισήσουν  για τον ίδιο ακριβώς λόγο! (σελ. 96)

Τότε  δεν ψάχναμε για τη χαρά, η χαρά ερχόταν σε μας και πότιζε την ανάσα μας (σελ.122)

Άλλοι πείθουν με τα παραμύθια τους  κι εμείς να μη μπορούμε να πείσουμε με τις αλήθειες μας. Καμία λογική δεν μπορεί να το εξηγήσει αυτό. Δεν υπάρχει λόγος άλλωστε! (σελ.126)

Κάθε φορά που επιχειρώ να είμαι κάπως φυσιολογικός, ή να το πω πιο σωστά, κανονικός , πλήττω…  Οπότε επιλέγω να είμαι εγώ κι αυτό για να λέμε και την αλήθεια, είναι πιο διασκεδαστικό! (σελ. 127)

 <<<>>>

Είδατε πόσες ατάκες του Στράτου Δουκάκη καταχώρησα εδώ; Και αυτό δεν είναι τίποτα. Να δείτε μέσα  από πόσες  άλλες τις διάλεξα. Πού να τις γράψεις όλες!

Και βέβαια  μπορεί κανείς να βρει και λόγια  άλλων συγγραφέων που τα χρησιμοποιεί ο Στράτος για να εδραιώσει τις σκέψεις του. Παραθέτω 4 μόνο  παραδείγματα- αποφθέγματα:

Η ζωή βιώνεται κοιτάζοντας προς τα εμπρός, αλλά την κατανοούμε κοιτάζοντας προς τα πίσω (Κίρκεγκορ σελ. 33)

Η ποίηση είναι σχέση ανάμεσα σε δυο μοναξιές: αυτή του ποιητή κι εκείνη του αναγνώστη. (Γιάννης Ευθυμιάδης, σλ.65)

Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο  και μπες μέσα»( Σελ. 79 -Ν. Καζαντζάκης)

Όλοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι από τον ίδιο πηλό αλλά όχι από το ίδιο καλούπι (Σελ.108-Μεξικάνικη παροιμία)

 <<<>>>

 Αλήθεια,  πόσα θα μπορούσα να γράψω για αυτό το βιβλίο. Ένα … βιβλίο  ολόκληρο από σχόλια. Και θα το έβρισκα και  πολύ ενδιαφέρον να το κάνω, μια και είμαι και πολυλογάς, από τη φύση μου.

Αλλά όταν μας αρέσει  ένα βιβλίο που έχουμε διαβάσει,  στο τέλος προτρέπουμε: «το συνιστώ ανεπιφύλακτα». Θα το συνιστούσα ανεπιφύλακτα αν πράγματι θεωρούσα ότι η γνώμη μου θα είχε βαρύνουσα σημασία. Αλλά η  απλή τυπικότητα και το γνωστό κλισέ δεν είναι  της επιλογής μου. Εγώ έγραψα εντελώς αυθόρμητα αυτό που ένιωσα ο ίδιος.

Αυτό που μπορώ να προσθέσω  με παρρησία είναι πως είμαι ευτυχής που έχω αυτό το βιβλίο  στη βιβλιοθήκη μου και μπορώ να ανατρέξω στις σελίδες του, αν χρειαστώ κάτι. Είναι ακριβώς όπως αισθάνομαι και με κάποιους πίνακες που υπάρχουν  στον τοίχο μου και μου αρέσει να τους βλέπω, κάθε μέρα,  ανεξάρτητα από την εμπορική αξία τους.

Και ίσως  ξενίσει κιόλας  η φράση που θα ξεστομίσω ευθύς αμέσως,  αλλά θα το ρισκάρω, ότι δηλαδή εγώ  δεν θα κρέμαγα  ποτέ στον τοίχο του σπιτιού μου έναν από τους πίνακες του Πικάσο. Ξεκάθαρα πράγματα. Είναι απλά και μόνο θέμα γούστου.

Και βέβαια θα προτιμούσα να τελειώσω αυτή την μικρή αναφορά στο βιβλίο του Στράτου Δουκάκη, βάζοντας τον ίδιο να μας πει μια φράση από αυτό το βιβλίο, το δικό του βιβλίο «Υστερόγραφα μιας διαδρομής»:

Διαβάζεις  όσα  καταθέτουν (στα βιβλία τους κάποιοι άνθρωποι), την ψυχή τους όλη και σε κάνουν να πιστεύεις, πως τελικά δεν είναι οι λέξεις- αυτές υπάρχουν. Μαγεία, αξία  και δύναμη έχουν αυτοί που τις γράφουν. (σελ.71, από το άρθρο του «Θέ’ μου, δώσε μου μπόρεση»)

<<<>>>

ΥΓ. Ένας από αυτούς τους ανθρώπους είσαι κι εσύ, Στράτο Δουκάκη.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη,  φυσικά.

Άρις Αντάνης

 

Please Login or Register to see the link.Ας εστιάσουμε την προσοχή μας σήμερα εκεί που κλείνει ένα ωραίο βιβλίο το οποίο με χαρά λάβαμε πρόσφατα. Πρόκειται για την έκδοση του συγγραφέα και ποιητή Please Login or Register to see the link., μέλους της Διασπορικής Στοάς εδώ και χρόνια, που διαπρέπει στην πατρίδα με την ψυχική καλοσύνη και την παρήγορη ηρεμία της ζωής και του λόγου που τον διακρίνει. Το βιβλίο περιέχει κείμενα που δημοσιεύτηκαν κατά καιρούς στην εφημερίδα “Εμπρός” της Λέσβου, στο ιστολόγιό του, ακόμη στην εφημερίδα της Νέας Υόρκης και αλλού.

“…η ιστορία της ζωής μου έχει γραφτεί, έμειναν τα… υστερόγραφα” μας λέει ο ίδιος. Και πιο κάτω “γράφω για να συντηρώ τις αναμνήσεις…”, “θεωρώ τα γραφτά μου εκ βαθέων εξομολογήσεις…”.

Ο κύριος Please Login or Register to see the link.(ποιητής, δημοσιογράφος και κριτικός λογοτεχνίας) στον πρόλογο του βιβλίου ομολογεί ότι:

“Ο τρόπος που γράφει [ο Σ. Δουκάκης] – κυρίως με κείμενα αναμνηστικού χαρακτήρα – έχει τη συγκίνηση, το σκίρτημα και τις αναγωγές που μας μεταγγίζει ο καθαυτό ποιητικός λόγος”.

Γνωρίζω τον Στράτο (Please Login or Register to see the link.) εδώ και χρόνια πολλά, ακόμη κι όταν βρισκόταν στη Βενεζουέλα και επικοινωνούσαμε μέσω της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας. Πάντα τον θαύμαζα για τη ραθυμία και καρτερικότητά του, για την ευαισθησία της πένας και την ψυχική του γαλήνη. Σήμερα τον θαυμάζω και για το ολοκληρωμένο του έργο “Υστερόγραφα μιας διαδρομής”.

Δεν θα μακρηγορήσω, ούτε θ’ αναλύσω αυτή την πανέμορφη έκδοση, γιατί κι εγώ όπως ο Άρις δεν πιστεύω στην κριτική, αλλά πιστεύω στην σφοδρότητα της προσωπικής εμπειρίας. Η αλήθεια είναι ότι ο κάθε αναγνώστης δίνει τη δική του ερμηνεία σ’ ένα αξιόλογο δημιούργημα. Όταν όμως κλείνω ένα ωραίο βιβλίο, ψάχνω την ώρα και τη στιγμή που θα το ανοίξω και πάλι, για να θυμηθώ εκείνες τις απρόσμενες αναγωγές που θα με συγκινήσουν.

Ιάκωβος Γαριβάλδης

6 Replies to “Εκεί που κλείνει ένα ωραίο βιβλίο”

  1. Αφού διάβασα αυτή την καταχώρηση για το βιβλίο του Στράτου Δουκάκη, αρχικά έκρινα ότι, οποιοδήποτε περαιτέρω δικό μου σχόλιο, θα ήταν μάλλον κουραστικό. Όμως, πώς θα μπορούσα αλλιώς να αναφερθώ στην επιμελέστατη … επιμέλεια του Ιάκωβου Γαριβάλδη και στα δικά του λόγια, για αυτή την παρουσίαση! Για αυτό ας μου επιτραπεί να κάνω, με τη δέουσα συστολή φυσικά, μια αυθόρμητη προτροπή προς όλα τα μέλη μας:
    “Τη ‘Διασπορική’ και τα μάτια μας”. Έχω την αμυδρά εντύπωση ότι δεν υπάρχουν τέτοιες ποιοτικές ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο.
    Άρις Αντάνης

  2. Αγαπητέ Άρι / φίλοι της Διασπορικής,
    Δεν γνωρίζω το πώς έγινε, αλλά παρατηρώ τα τελευταία χρόνια μια τάση των εναπομείναντων μελών της Διασπορικής για ανάταση, παρατηρώ μια προσπάθεια του ενός μέλους να δημιουργήσει αν όχι βελτιώτερα τότε εξίσου εντυπωσιακά δημιουργήματα από τον / την συνάδελφό του. Τι όμορφο πράγμα αυτό το φαινόμενο στην τέχνη και πόσο μου προσφέρει μια απαραίτητη ανάσα για τη διατήρηση της Διασπορικής που πηγάζει μέσα από την οικουμενική αλλά πάντα πολιτιστική δημιουργία.
    Ο Στράτος Δουκάκης έχει δώσει αφορμή να συναντηθούμε στη σκέψη και να μεταλάβουμε του χαρακτήρα του που είναι ακριβώς όπως περιγράφεται πιο πάνω. Το βιβλίο δε το συνιστώ ανεπιφύλακτα.
    Ιάκωβος

  3. Τι άλλο να προσθέσω εγώ μετά από τα εξαιρετικά σχόλια του κυρίου Αρι Αντάνη και Ιάκωβου Γαριβάλδη για το βιβλίο ‘Υστερόγραφα μιας Διαδρομής’ του φίλου Στράτου Δουκάκη το οποίο έχω διαβάσει παρά μόνο ότι αισθάνομαι ευτυχής που ο συγγραφέας είναι μέλος της Διασπορικής και φίλος.
    “Κατορθώνει με την πένα του να μας ταξιδέψει στα λαβυρινθώδη μονοπάτια μιας λογοτεχνικής διείσδυσης σκέψης, προσπαθώντας να γνωρίσει, να αναλύσει, την ανθρώπινη συμπεριφορά, τον ίδιο τον άνθρωπο, το σύμπαν, την οικουμένη, πάντοτε από την σκοπιά του με μια μοναδική «θα έλεγα» απλότητα, αγάπη και τρυφερότητα.”

    Γαβριήλ Παναγιωσούλης
    Νέα Υόρκη

  4. Καλοί μου φιλοι, Άρι και Ιάκωβε, με την υπέροχη γραφή σας, ο καθένας με την προσωπική του πένα,”υπογράψατε”με την ενδελεχή σας σκέψη,τα κείμενά σας, με τέτοιο τρόπο, που με συνεπήραν κι έκαναν ολισθηρή την επιθυμία μου για ανάγνωση του βιβλίου “Υστερόγραφο μιας διαδρομής”!Άλλη μια αφορμή είναι το υπέροχο εξώφυλλο, αποπνέει γαλήνη και θες να χαθείς εντός του.
    Γνώρισα τον κο Δουκάκη το καλοκαίρι με την συντροφιά της Διασπορικής, (όσοι μπορέσαμε να βρεθούμε….οι άλλοι χάσατε!!)και αισθάνομαι ευτυχής για την γνωριμία, όταν δε, ανακάλυψα το blog του “Μηθυμναίος”,που είναι απο τα ωραιότερα…αναγνώρισα έναν ποιητή, των λέξεων, των εικόνων, της ζωής!! Ας είναι ευλογημένη τούτη η συντροφιά της Διασπορικής! Είναι μια “όαση”,που λεει ένας φίλος μου…στην ερημία της καθημερινότητας. Σας ευχαριστώ από καρδιάς!
    τζ

  5. Το βιβλίο του Στράτο είναι μια ακτινογραφία ψυχής. Είναι γραμμένο με απλότητα, ευαισθησία και τρυφερότητα και με μια νοσταλγική διάθεση αξιολόγησης της αύρας που άφησαν στο πέρασμά τους τ’αχνάρια της ζωής του σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Η εκτίμηση των αναφορών του, είναι θησαυρός ζωής.
    ‘Αρι και Ιάκωβε, τα σχόλιά σας στόχευσαν με επιτυχία περισσή την ποιότητα της γραφής του και το δυναμικό των αισθημάτων του, που μας ανοίγει μια άλλη διάσταση στην σκέψη.
    Τον Στράτο και την γυναίκα του Αλεξάνδρα, έχω την ευτυχία να τους γνωρίζω από χρόνια. Θυμάμαι μάλιστα, Ιάκωβε, ήσουν και συ μαζι με την Αντρια, όταν συναντηθήκαμε όλοι μαζί στον Ιανό, πριν κάμποσα χρόνια στην Αθήνα.
    Και τώρα για την Διασπορική. Συνεχίστε να την κρατάτε ζωντανή. Η ποιότητά της, μας κάνει υπερήφανους.
    Να είστε πάντα όλοι καλά και να δημιουργείτε
    Βάνα

  6. Αγαπητοί μου φίλοι, Άρι, Ιάκωβε, Γαβριήλ, Τζένη και Βάνα, θέλω να ξέρετε ότι τα θερμά σας λόγια που τόσο καλά καταθέσατε εδώ, με τιμούν και σας ευχαριστώ από καρδιάς!

    Να ‘στε καλά!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *