Σπίτια σπιτάκια…ΙΙΙ

Share

Μέρος 3                                                             

©Πιπίνα  Δ. Έλλη (P.D.Elles)
Από το βιβλίο … και ο θεός έπλασε τον άντρα… (2006)

Το σκοτεινούτσικο και χαμηλοτάβανο δωματιάκι της κυρά-Χρυσούλας με το ένα μικροσκοπικό παραθυράκι του προς το δρόμο, δεν είχε άλλη  πολυτέλεια από  το ντιβάνι που  το βράδυ το  έστρωνε για ύπνο και την ημέρα το ξανάστρωνε για να γίνει καναπές  για την ίδια και τους επισκέπτες της.  Στη μία σκοτεινή γωνιά  του υπήρχε ένα τραπεζάκι με ένα καμινέτο απάνω για το μαγείρεμα. Η γριούλα κάλυπτε τα πόδια του με ένα λουλουδάτο κίτρινο ύφασμα καθώς κάτω από αυτό είχε το λάδι κι άλλα πράγματα, σχετικά με τη μαγειρική της. Πάνω από το συγκεκριμένο τραπεζάκι, βρισκόταν ένα μακρύ ξύλινο ράφι όπου ακουμπούσε μια-δυο κατσαρόλες, πιάτα, ποτήρια και φλιτζάνια. Σε μία άλλη γωνιά του δωματίου-σπιτιού είχε τοποθετήσει ένα τρίγωνο ραφάκι για το πάντα αναμμένο καντηλάκι, την εικόνα της Παναγιάς-μητέρας, την εικόνα του Αϊ-Νικόλα και τις εικόνες του Αϊ-Σπυρίδωνα και του προφήτη Ηλία. Ήταν πιστή στην ορθοδοξία η γριούλα μας.  Κάτι παρόμοιο -ένα μικρό εικονοστάσι- ζέσταινε και μία γωνιά του τοίχου στο δικό μας καθιστικό.  Ήταν οι καιροί που η ελληνική κοινωνία ήταν προσκολλημένη στην ορθοδοξία και υπήρχαν σοβαροί λόγοι γι αυτή την αφοσίωσή τους.  Ήταν περίοδοι μεταπολεμικοί, και οι Έλληνες προσπαθούσαν να ανασυγκροτηθούν, να μετρήσουν τις αδυναμίες τους και να προσπαθήσουν να επουλώσουν τις πληγές τους, που παρέμειναν ανοιχτές  από την μακροχρόνια εμπόλεμη κατάσταση και τη φθορά. Η θρησκεία ήταν η μάννα που ζέσταινε στην κρυαμάρα της ανημπόριας και της φτώχειας. Δεν γεννιούνταν λοιπόν ερωτηματικά για την καταγωγή του Χριστού, για την Μαρία τη Μαγδαληνή ή για  το ρόλο του Ιούδα στην ρωμαϊκή κατοχή του Ισραήλ, όπως στις μέρες μας.  Δεν υπήρχαν δισταγμοί για τη θέση της ορθοδοξίας και την αντιπαράθεσή της με τον Καθολικισμό.  Δεν ανασκάλευαν την πίστη τους.  Ήταν μέγα αμάρτημα. «Πίστευε και μη ερεύνα!» ήταν το σύνθημα. Η έλλειψη εκπαίδευσης είχε και τα καλά της.  Οι άνθρωποι δεν εξελίσσονταν σε πνεύματα κατειλημμένα από τις διάφορες φιλοσοφικές θεωρίες που γεννούσαν όλα εκείνα τα αμέτρητα, τα απίστευτα κάποτε ερωτηματικά: από πού, πώς και γιατί… και τι είναι εκείνο το χάος επιτέλους που ακολουθεί τη ζωή, κι αν αξίζει να ζει κανείς ή να μη ζει!.. Κι αν ακόμη υπήρχαν όλα αυτά τα ερωτηματικά -γιατί απασχόλησαν τον άνθρωπο ανέκαθεν- οι απλοί άνθρωποι είχαν το δικό τους τρόπο να πορεύονται στη ζωή: μεροδούλι-μεροφάι και δόξα τω θεώ!..

Continue reading “Σπίτια σπιτάκια…ΙΙΙ”

Σπίτια σπιτάκια… ii

Share

Μέρος 2ο

©Πιπίνα Δ. Έλλη (P.D.Elles)
Από το βιβλίο …και ο θεός έπλασε τον άντρα…(2006)

Για την αφεντιά μου, πέρα από αυτές τις παρατηρήσεις μου για τις ανθρώπινες συμπεριφορές, ιδιαίτερη σημασία είχε και το εσωτερικό του όποιου σπιτιού. Αυτό, από μόνο του, κι όταν ακόμη δεν είχα τρόπους να γνωρίζω τους ανθρώπους που το μεταμόρφωναν σε «ζεστή οικογενειακή γωνιά» ή και κάτι άλλο λιγότερο εύφημο, τουλάχιστον τους ζωγράφιζε και υπογράμμιζε τον τρόπο με τον οποίο το έκαναν «κουμάντο». Η λέξη αυτή δεν είναι τόσο απλή όσο ακούγεται. Πιστέψτε με. Κουμάντο σημαίνει ικανότητα, που ενώ υποτίθεται ότι αιτείται η παρουσία της παντού και πάντα, η απουσία της σημειώνεται περισσότερο συχνά από ότι θα περίμενε κανείς, κι έχει σα συνέπεια επικίνδυνες επιπτώσεις. Παρατηρώντας και σημειώνοντάς το έξω και λιγότερο το μέσα διαισθανόμουν αρχικά και συχνά, το διαπίστωνα τελικά, αν ήταν άνθρωποι καλοβαλμένοι, ήσυχοι νοικοκυραίοι, σχολαστικοί ή αργοί και τσαπατσούληδες… Αν ήταν φανατισμένοι με την καθαριότητα, αναμφίβολα δεν ήταν απλά τελειομανείς αλλά μανιακοί… με μία άρρωστη επιμονή και προσκόλληση σ’ αυτό που καλούμε ανθρώπινα νοικοκυρεμένο περιβάλλον. Αυτό αποκάλυπτε ότι δεν υπήρχαν άλλα πιο ουσιώδη πράγματα ν’ απασχολούν το μυαλό τους, κι αυτό ήταν αλήθεια λυπηρό.

Continue reading “Σπίτια σπιτάκια… ii”

Σπίτια Σπιτάκια… Άνθρωποι

Share

©Πιπίνα Ιωσηφίδου-Έλλη (Elles)
Απόσπασμα από το βιβλίο
…και ο Θεός έπλασε τον άντρα!..
 (Sydney 2006)

          Πάντα μ’ εντυπωσίαζαν τα σπίτια -ως προς την  εξωτερική τους ή την εσωτερική τους εικόνα- κυρίως όμως οι άνθρωποι που ζούσαν σ’ αυτά: ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές, άσχετου φύλου βέβαια.

Όταν ήμουν μικρή πρόσεχα τον τρόπο που άνοιγε η είσοδος ενός σπιτιού, τον άνθρωπο που έβγαινε, το ύφος του, τη συμπεριφορά του, το βάδισμά του, το ντύσιμό του… όταν άφηνε πλέον  το κατώφλι της κεντρικής θύρας του και απομακρυνόταν από αυτό.

Οι άντρες είχαν ένα τρόπο αλλιώτικο από εκείνον των γυναικών.  Ήταν συνήθως σοβαροί, και από τη συμπεριφορά τους, θα έλεγε κανείς ότι ήταν ψυχολογικά έτοιμοι για την ημέρα που ανοιγόταν μπροστά τους ή μάλλον συντονισμένοι με την καθημερινότητα της ενασχόλησής τους, για την εξασφάλιση οικονομικών  πόρων, των απαραιτήτων για το «ζην». Αναμφίβολα το ντύσιμό τους, το φέρσιμό τους… αποκάλυπταν πολλά για  την εργασία τους, είτε επρόκειτο  για κάματο, για ιδιωτική επιχείρηση ή κάποια δημόσια υπηρεσία.

Continue reading “Σπίτια Σπιτάκια… Άνθρωποι”

Μία μάσκα, Ένα κενό

Share

2. Μία μάσκα, Ένα κενό
Η μάσκα ανήκει στον τραγωδό!

© Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Στο πανάρχαιο
και πρώτο θέατρο
του Δωδωναίου Διός
οι μαντείες σχετίζονται
με το ανέμισμα των φύλλων
της φηγού!
Και ο τραγωδός λαλεί
στη γλώσσα των πουλιών
που αέναα
με την πτήση τους
της γης τη φλούδα
ματιάζουνε από ψηλά!
Η μάσκα του στοχεύει
στην ένταση του κενού
που δημιουργείται πίσω της
και ανήκει σε αυτόν
στον ‘υποκριτή’
στον τραγωδό.
Continue reading “Μία μάσκα, Ένα κενό”

Η γης μου του ανέλπιδου!

Share

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Sydney (2011-2015)

Χαράζει η μέρα και πίσω από τα βουνά
ορμά το άρμα του πάλαι ασυμβίβαστου
Απόλλωνα.
Εξαϋλώνοντας τα νοητά σκοτάδια
και τα άλλα, της απουσίας του,
αναρριχάται ακάθεκτος,
συγκρατώντας την παμφάγα δύναμή του
στο περίγραμμά της
και την συμβολή του στην ύπαρξη ζωής.
Το διττό χαμόγελό του
-τόσο φωτεινό όσο και η πυρκαγιά
του λίθινου αυχένα-
πυρπολεί ανελέητα.
Ανατέλλει, και η λατρευτή πολιτεία
εμβαπτίζεται στην φλόγα του.

Continue reading “Η γης μου του ανέλπιδου!”

Koύρos… Kouros… Koύρos…

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (P.D. Elles)

Χάραζε. Η ώρα είχε ξεπεράσει τις πέντε και μισή. Από το ανοιχτό παράθυρο του στούντιο, έμπαινε δροσερό το καλοκαιρινό αεράκι του Αυγούστου. Ο Κούρος είχε ξυπνήσει απότομα, πάνω στο όνειρο. Ένιωσε λέει να πέφτει… Τώρα, ύστερα από τον «γλυτωμό», κοίταζε με μάτια μισόκλειστα, θολά από τον ύπνο, τον ουρανό, που στο χάραμα ταίριαζε μέσα στη μαυριδερή ορθογώνια κορνίζα του παραθύρου.

«Πάει, χλόμιασε το φεγγάρι!» μουρμούρισε και αμέσως μετά, σηκώθηκε αποφασιστικά, λες και με την επόμενη κίνησή του θα εκτελούσε κάποια ηρωική πράξη. Γυμνός, στο μικροσκοπικό του σλιπάκι, περπάτησε μέσα στο σκοτεινό δωμάτιο, άνετα -από συνήθεια-, τα ελάχιστα βήματα που χρειαζόταν να φτάσει ως το παράθυρο, το μοναδικό μέσο επικοινωνίας του με τον αιθέρα και τη γειτονιά. Ακούμπησε τα χέρια του στο περβάζι. Η στεγνή πολιτεία ακόμη κοιμόταν. Λιγοστά τα αναμμένα φώτα στις κολόνες του δήμου, διέλυαν γύρω τους την υποψία του σκοταδιού. Μαυριδερά κουτιά οι σκοτεινοί όγκοι των πολυκατοικιών, έδιναν την εντύπωση άψυχης μακέτας, μέσα στην γενική απραξία της χαραυγής. Οι άκρες κάποιων δέντρων, που είχαν φυτρώσει εδώ κι εκεί -παρά την επιθυμία των ανθρώπων «μα την αλήθεια!»- κι ανάμεσα στα τσιμεντένια κατασκευάσματά τους, ανάδευαν στην ελαφριά πνοή του ανέμου.

Continue reading “Koύρos… Kouros… Koύρos…”

Άνθρωποι μονάχοι…

Share

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Έλλη

«Υπάρχουν άνθρωποι μονάχοι
Σαν το ξεχασμένο στάχυ
…………………………………….

Ανεμοδαρμένοι βράχοι
Άνθρωποι μονάχοι
Άνθρωποι μονάχοι
……………………………..

Σαν ξερόκλαδα σπασμένα
Σαν ξωκλήσια ερειπωμένα
σαν εσένα σαν εμένα»

Τα λόγια συναρμονίζονται με τη μουσική και με τη φωνή της γυναίκας. Ο άντρας ακούει καπνίζοντας.  Έχει περάσει το σπαραξικάρδιο στάδιο της ανακάλυψης ότι είναι ολομόναχος στον κόσμο.  Κάποτε είχε σύντροφο και μπόλικη συντροφιά. Τώρα… αυτό το ρημάδι «το τώρα» είναι τόσο έρημο, όσο αυτός.

Continue reading “Άνθρωποι μονάχοι…”

Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;

Share

(Μονόπρακτο)

©Πιπίνα Δ. Ελλη (Elles)

Πρόσωπα
Δυσσέας καλοστεκούμενος άντρας μέχρι πενήντα χρονών
Πόπη όμορφη και κομψή γυναίκα στα σαράντα της
Ευρύκλεια γυναίκα στα πενήντα της
Δικηγόρος εκπρόσωπος του Δυσσέα

Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;

Σκηνή Α’

(η σκηνή εκτυλίσσεται αμέσως μετά από ένα χτύπημα στην κεντρική είσοδο του σπιτιού… και την ορμητική είσοδο του Δυσσέα με ανοιχτές αγκάλες, στο καθιστικό της Πόπης)

Δυσσέας: Πόπη μου!
Πόπη: (φοβισμένη) Αχ! Ποιος είσαι του λόγου σου; Σε ξέρω;
Δυσσέας: (κάνοντας γκριμάτσα απογοήτευσης) Τι λες κορίτσι μου; Δεν γνωρίζεις τον ίδιο σου τον άντρα;
Πόπη: (πανικοβάλλεται) Τι είπες;
Δυσσέας: Αυτό που άκουσες γυναικούλα μου!
Πόπη: (πισωπατώντας ουρλιάζει) Βοήθεια! Κλέφτης… Βιαστής… βοήθεια!

Continue reading “Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;”

Η κυρά- Σταματούλα

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Πέρασαν χρόνια από τότε, αλλά θυμάμαι αυτή την ιστορία καθαρά γιατί καθώς ήμουν μικρή, μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση.

Κοντά στην πόλη μας, μερικά χιλιόμετρα από το κέντρο της, σε ένα από τα γραφικότατα προάστιά της -ήταν τότε ένα μικρό-μικρό χωριό- ζούσε η κυρά-Σταματούλα. Για να βοηθήσει τον άντρα της στα έξοδά τους πουλούσε “μαζώματα”[1], που τα εύρισκε εύκολα στο μικρό κάμπο, δίπλα στο χωριό από το ένα μέρος, και στη λίμνη μας από τ’ άλλο. Αρκετές γυναίκες του χωριού έκαναν το ίδιο και μετέφεραν τα “μαζώματα” στην πολιτεία μας, σε μεγάλα κομμάτια υφάσματος, σε παλιά τραπεζομάντηλα ή σε παλιές, μεγάλες, γερές “μπόλιες” ή “φακιόλια” ή “μαντίλες”, που δέναν τις γωνιές τους κάνοντας ένα “μποξιά” ή “μπόγο”. Το φορτώνονταν λοιπόν στον ώμο ή αν ήταν μικρός τον πέρναγαν στα χέρια, πάνω από τον άγκωνα και μ’ αυτόν τον τρόπο έφερναν τα μαζώματα στη λαϊκή αγορά του Κουρμανιού, όπου τα πούλαγαν με την οκά κι αργότερα με το κιλό, για λίγες δραχμές.

Continue reading “Η κυρά- Σταματούλα”

Κωνσταντίνος Καβάφης

Share

Κ.  Καβάφης:
η δραματική ειρωνεία και ο ανθρώπινος διχασμός
στο ποιητικό έργο του

Π.Δ. Έλλη (Elles)

Από την ανέκδοτη συλλογή, Κριτικές Μελέτες

kavafi5bΓενικά: Ο ίδιος ο Κ. Καβάφης[1] καταθέτει πως η ποίησή του είναι αυτός καθαυτός ο εαυτός του και ότι αν ένας μπορέσει να διαβάσει τα ποιήματά του, όπως πρέπει, θα μπορέσει να κατανοήσει τον τεχνίτη πίσω από αυτά, την καταγωγή του, την Αλεξάνδρεια, την εποχή του.

Η ποίηση του Καβάφη είναι λυρική – δραματική χωρίς ωστόσο να εξαρτάται από λυρικές ή δραματικές εκφράσεις. Ο λυρισμός  και η δραματικότητα των έργων του απορρέουν από την έννοια, το θέμα, τον οραματισμό, το απόκρυφο, το ιστορικό στοιχείο, την παραίνεση και το δίδαγμα.  Εκφράζοντας τον εαυτό του o Καβάφης, αντιπροσωπεύει και τον οικουμενικό άνθρωπο, ταυτόχρονα.

Στην διαδικασία για τη διαπίστωση των παραπάνω  στοιχείων,  οφείλεται να τονιστεί ότι τα χρονολογικά πλαίσια εντός των οποίων εξελίχθηκε η ζωή του ποιητή Καβάφη, απλοποιούν το μυστήριο με το οποίο πολλοί επεχείρησαν να περιβάλλουν τον ποιητή. Ο ποιητής ζει και δρα εντός συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων,  δέχεται επιδράσεις πάσης υφής από αυτά και ανταποκρίνεται ή αντιδρά σε ετούτες (τις επιδράσεις) ανάλογα με την πνευματική του ικανότητα.  Με στόχο την κατανόηση των δοθέντων στοιχείων  θα κατατεθεί εδώ, ένα στοιχειώδες χρονολογικό σχεδιάγραμμα, συμπεριλαμβανομένων κάποιων σημαντικών γεγονότων,  που θεωρούνται ορόσημα στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ποιητή, ώστε να κατανοηθεί  έτσι ο τρόπος με τον οποίο έγραψε και τα θέματα για τα οποία έγραψε. Continue reading “Κωνσταντίνος Καβάφης”

Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙΙ

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Τριλογία

III. Και το αμάξι μπορούσε
να ‘χε πετάξει
όμως τα βέλη των μοχθηρών
το κάρφωσαν κατακέφαλα.

Οι ιαχές του πολέμου αντηχούν
όλο και δυνατότερες,
όλο και κοντινότερες.
Ο εκτελεστής έχει καταστρώσει
τα σχέδιά του,
έχει χαρτογραφήσει
τις επιθυμίες του
Continue reading “Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙΙ”