Koύρos… Kouros… Koύρos…

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (P.D. Elles)

Χάραζε. Η ώρα είχε ξεπεράσει τις πέντε και μισή. Από το ανοιχτό παράθυρο του στούντιο, έμπαινε δροσερό το καλοκαιρινό αεράκι του Αυγούστου. Ο Κούρος είχε ξυπνήσει απότομα, πάνω στο όνειρο. Ένιωσε λέει να πέφτει… Τώρα, ύστερα από τον «γλυτωμό», κοίταζε με μάτια μισόκλειστα, θολά από τον ύπνο, τον ουρανό, που στο χάραμα ταίριαζε μέσα στη μαυριδερή ορθογώνια κορνίζα του παραθύρου.

«Πάει, χλόμιασε το φεγγάρι!» μουρμούρισε και αμέσως μετά, σηκώθηκε αποφασιστικά, λες και με την επόμενη κίνησή του θα εκτελούσε κάποια ηρωική πράξη. Γυμνός, στο μικροσκοπικό του σλιπάκι, περπάτησε μέσα στο σκοτεινό δωμάτιο, άνετα -από συνήθεια-, τα ελάχιστα βήματα που χρειαζόταν να φτάσει ως το παράθυρο, το μοναδικό μέσο επικοινωνίας του με τον αιθέρα και τη γειτονιά. Ακούμπησε τα χέρια του στο περβάζι. Η στεγνή πολιτεία ακόμη κοιμόταν. Λιγοστά τα αναμμένα φώτα στις κολόνες του δήμου, διέλυαν γύρω τους την υποψία του σκοταδιού. Μαυριδερά κουτιά οι σκοτεινοί όγκοι των πολυκατοικιών, έδιναν την εντύπωση άψυχης μακέτας, μέσα στην γενική απραξία της χαραυγής. Οι άκρες κάποιων δέντρων, που είχαν φυτρώσει εδώ κι εκεί -παρά την επιθυμία των ανθρώπων «μα την αλήθεια!»- κι ανάμεσα στα τσιμεντένια κατασκευάσματά τους, ανάδευαν στην ελαφριά πνοή του ανέμου.

Continue reading “Koύρos… Kouros… Koύρos…”

Άνθρωποι μονάχοι…

Share

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Έλλη

«Υπάρχουν άνθρωποι μονάχοι
Σαν το ξεχασμένο στάχυ
…………………………………….

Ανεμοδαρμένοι βράχοι
Άνθρωποι μονάχοι
Άνθρωποι μονάχοι
……………………………..

Σαν ξερόκλαδα σπασμένα
Σαν ξωκλήσια ερειπωμένα
σαν εσένα σαν εμένα»

Τα λόγια συναρμονίζονται με τη μουσική και με τη φωνή της γυναίκας. Ο άντρας ακούει καπνίζοντας.  Έχει περάσει το σπαραξικάρδιο στάδιο της ανακάλυψης ότι είναι ολομόναχος στον κόσμο.  Κάποτε είχε σύντροφο και μπόλικη συντροφιά. Τώρα… αυτό το ρημάδι «το τώρα» είναι τόσο έρημο, όσο αυτός.

Continue reading “Άνθρωποι μονάχοι…”

Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;

Share

(Μονόπρακτο)

©Πιπίνα Δ. Ελλη (Elles)

Πρόσωπα
Δυσσέας καλοστεκούμενος άντρας μέχρι πενήντα χρονών
Πόπη όμορφη και κομψή γυναίκα στα σαράντα της
Ευρύκλεια γυναίκα στα πενήντα της
Δικηγόρος εκπρόσωπος του Δυσσέα

Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;

Σκηνή Α’

(η σκηνή εκτυλίσσεται αμέσως μετά από ένα χτύπημα στην κεντρική είσοδο του σπιτιού… και την ορμητική είσοδο του Δυσσέα με ανοιχτές αγκάλες, στο καθιστικό της Πόπης)

Δυσσέας: Πόπη μου!
Πόπη: (φοβισμένη) Αχ! Ποιος είσαι του λόγου σου; Σε ξέρω;
Δυσσέας: (κάνοντας γκριμάτσα απογοήτευσης) Τι λες κορίτσι μου; Δεν γνωρίζεις τον ίδιο σου τον άντρα;
Πόπη: (πανικοβάλλεται) Τι είπες;
Δυσσέας: Αυτό που άκουσες γυναικούλα μου!
Πόπη: (πισωπατώντας ουρλιάζει) Βοήθεια! Κλέφτης… Βιαστής… βοήθεια!

Continue reading “Τι κι αν γύρισες Δυσσέα;”

Η κυρά- Σταματούλα

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Πέρασαν χρόνια από τότε, αλλά θυμάμαι αυτή την ιστορία καθαρά γιατί καθώς ήμουν μικρή, μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση.

Κοντά στην πόλη μας, μερικά χιλιόμετρα από το κέντρο της, σε ένα από τα γραφικότατα προάστιά της -ήταν τότε ένα μικρό-μικρό χωριό- ζούσε η κυρά-Σταματούλα. Για να βοηθήσει τον άντρα της στα έξοδά τους πουλούσε “μαζώματα”[1], που τα εύρισκε εύκολα στο μικρό κάμπο, δίπλα στο χωριό από το ένα μέρος, και στη λίμνη μας από τ’ άλλο. Αρκετές γυναίκες του χωριού έκαναν το ίδιο και μετέφεραν τα “μαζώματα” στην πολιτεία μας, σε μεγάλα κομμάτια υφάσματος, σε παλιά τραπεζομάντηλα ή σε παλιές, μεγάλες, γερές “μπόλιες” ή “φακιόλια” ή “μαντίλες”, που δέναν τις γωνιές τους κάνοντας ένα “μποξιά” ή “μπόγο”. Το φορτώνονταν λοιπόν στον ώμο ή αν ήταν μικρός τον πέρναγαν στα χέρια, πάνω από τον άγκωνα και μ’ αυτόν τον τρόπο έφερναν τα μαζώματα στη λαϊκή αγορά του Κουρμανιού, όπου τα πούλαγαν με την οκά κι αργότερα με το κιλό, για λίγες δραχμές.

Continue reading “Η κυρά- Σταματούλα”

Κωνσταντίνος Καβάφης

Share

Κ.  Καβάφης:
η δραματική ειρωνεία και ο ανθρώπινος διχασμός
στο ποιητικό έργο του

Π.Δ. Έλλη (Elles)

Από την ανέκδοτη συλλογή, Κριτικές Μελέτες

Please Login or Register to see the link.Γενικά: Ο ίδιος ο Κ. ΚαβάφηςPlease Login or Register to see the link. καταθέτει πως η ποίησή του είναι αυτός καθαυτός ο εαυτός του και ότι αν ένας μπορέσει να διαβάσει τα ποιήματά του, όπως πρέπει, θα μπορέσει να κατανοήσει τον τεχνίτη πίσω από αυτά, την καταγωγή του, την Αλεξάνδρεια, την εποχή του.

Η ποίηση του Καβάφη είναι λυρική – δραματική χωρίς ωστόσο να εξαρτάται από λυρικές ή δραματικές εκφράσεις. Ο λυρισμός  και η δραματικότητα των έργων του απορρέουν από την έννοια, το θέμα, τον οραματισμό, το απόκρυφο, το ιστορικό στοιχείο, την παραίνεση και το δίδαγμα.  Εκφράζοντας τον εαυτό του o Καβάφης, αντιπροσωπεύει και τον οικουμενικό άνθρωπο, ταυτόχρονα.

Στην διαδικασία για τη διαπίστωση των παραπάνω  στοιχείων,  οφείλεται να τονιστεί ότι τα χρονολογικά πλαίσια εντός των οποίων εξελίχθηκε η ζωή του ποιητή Καβάφη, απλοποιούν το μυστήριο με το οποίο πολλοί επεχείρησαν να περιβάλλουν τον ποιητή. Ο ποιητής ζει και δρα εντός συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων,  δέχεται επιδράσεις πάσης υφής από αυτά και ανταποκρίνεται ή αντιδρά σε ετούτες (τις επιδράσεις) ανάλογα με την πνευματική του ικανότητα.  Με στόχο την κατανόηση των δοθέντων στοιχείων  θα κατατεθεί εδώ, ένα στοιχειώδες χρονολογικό σχεδιάγραμμα, συμπεριλαμβανομένων κάποιων σημαντικών γεγονότων,  που θεωρούνται ορόσημα στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ποιητή, ώστε να κατανοηθεί  έτσι ο τρόπος με τον οποίο έγραψε και τα θέματα για τα οποία έγραψε. Continue reading “Κωνσταντίνος Καβάφης”

Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙΙ

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Τριλογία

III. Και το αμάξι μπορούσε
να ‘χε πετάξει
όμως τα βέλη των μοχθηρών
το κάρφωσαν κατακέφαλα.

Οι ιαχές του πολέμου αντηχούν
όλο και δυνατότερες,
όλο και κοντινότερες.
Ο εκτελεστής έχει καταστρώσει
τα σχέδιά του,
έχει χαρτογραφήσει
τις επιθυμίες του
Continue reading “Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙΙ”

Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙ

Share

Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles)

Στον Γιαννιώτη ζωγράφο Βασίλη Καζάκου
και στη μνήμη των παιδικών μας χρόνων…
«Χωρίς τους ακαδημαϊκούς τίτλους σου, τώρα πια…»

Τριλογία

II. Τα φιλιά φτεροκόπησαν…
Ταξίδευαν από το Ίλιον
προς την Ιθάκη…

Πέταξαν πάνω από θάλασσες
πάνω από πολιτείες
κι έφτασαν σε Κάστρο…
σε λίμνη στοιχειωμένη…
λατρεμένη…

Continue reading “Οι Στίχοι του Άρτου ΙΙ”

Η Ανανέωση του Μύθου…

Share

 

Η Ανανέωση του Μύθου στην
‘Τετάρτη Διάσταση’ του Γιάννη Ρίτσου

 

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από την
ανέκδοτη Συλλογή

Κριτικές Μελέτες

Σύντομη εισαγωγή

Η Τετάρτη Διάσταση σχεδιάστηκε από τον Γιάννη Ρίτσο για να συμπεριλάβει τα μακρά ποιήματα τα οποία έγραψε  μετά από το 1956 και ως και το 1972.  Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα ακόλουθα: Η Σονάτα υπό το ΣεληνόφωςPlease Login or Register to see the link. (1956), ΦιλοκτήτηςPlease Login or Register to see the link. (1965), ΟρέστηςPlease Login or Register to see the link. (1966), ΑίαςPlease Login or Register to see the link. (1969),  ΧρυσόθεμιςPlease Login or Register to see the link. (1970), ΕλένηPlease Login or Register to see the link. (1970) και Η επιστροφή της ΙφιγένειαςPlease Login or Register to see the link. (1972).  Ανάμεσά σε ετούτα τα αριστουργήματα διακρίνεται η Σονάτα υπό το Σεληνόφως, καθώς σε ετούτο, δε χρησιμοποιείται επεκτατικά ένας συγκεκριμένος μύθος, όπως συμβαίνει στα άλλα ποιήματαPlease Login or Register to see the link. της αυτής συλλογής του. Υπό το πρίσμα αυτό, το συγκεκριμένο ποίημα επιδέχεται διάφορες ερμηνείεςPlease Login or Register to see the link..

Χαρακτηριστικά των ποιημάτων της συλλογής, Τέταρτη Διάσταση

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των ποιημάτων της Τέταρτης Διάστασης  είναι η αξιοποίηση αρχέτυπων αρχαιοελληνικών μύθων και των ηρώων τους, με τρόπο ώστε ετούτα τα ποιήματα να παρουσιάζουν τρισδιάστατο χαρακτήρα, δηλαδή: τον αυτοβιογραφικό, το μυθικό και τον ιστορικό. Μέσα από τον πολύσημο χαρακτήρα τους, ο ποιητής εκφράζει την αγωνία, την πικρία, το πάθος του για τη ζωή, τον φόβο του Θανάτου και την αποδοχή του, την αγανάκτηση, το θυμό, την απογοήτευση, την ευθύνη έναντι του εαυτού του και τους άλλους, τον απολογισμό των πράξεων στο παρελθόν, την ελευθερία, την υποκρισία, τον έρωτα, την ομορφιά, την ευτυχία, το γήρας, την μοναξιά, την ματαιότητα, στοιχεία που επίσης συμβάλλουν  στο γενικό τίτλο της συλλογής: Τέταρτη Διάσταση. Η πολύτροπη διαδικασία και η τεχνική των διαφορετικών επιπέδων στα οποία κινούνται οι  ήρωες και των καταστάσεων όπου αυτοί ενεργοποιούνται,  αποτελούν στοιχεία που ευφυώς υιοθετούμενα από  τον Ρίτσο, καθιστούν το περιεχόμενο της συλλογής  του, διαχρονικό.

Continue reading “Η Ανανέωση του Μύθου…”

“Η Ελένη”…

Share

Η ΕλένηPlease Login or Register to see the link. του Γιάννη Ρίτσου

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από
την ανέκδοτη Συλλογή,

Κριτικές Μελέτες

Γενικά

Πρόκειται για ένα ακόμα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου που εκδόθηκε μόνο του, και  είναι το όγδοο στη σειρά, μυθολογικό ποίημα, στη συλλογή ποιημάτων του: Τέταρτη Διάσταση. Η ‘ωραία’ Ελένη, ‘το μήλο της έριδος’ ανάμεσα στον Μενέλαο και στον Πάρη αρχικά και στη συνέχεια η αιτία για τον Τρωικό Πόλεμο, έχει απασχολήσει αριθμό λογοτεχνών ή διανοουμένων, παντού, εκεί όπου η αρχαιοελληνική ιστορία, η ελληνική μυθολογία και τα ελληνικά κλασσικά έπη, ενδιαφέρουν. Από τους Έλληνες λογοτέχνες – διανοούμενους, ο Νίκος  Καζαντζάκης, στην τραγωδία του: ΒούδαςPlease Login or Register to see the link., αναφέρει την Ελένη ως σύμβολο παρόρμησης για το άνοιγμα του Νου, των Ελληνίδων και των Ελλήνων εν γένει,  ενώ στην τραγωδία του ΟδυσσέαςPlease Login or Register to see the link., την παρουσιάζει με διαφορετικά πρόσωπα και ικανότητες.

Ο Ρίτσος είναι στα εξήντα του όταν ασχολείται με το μύθο της Ελένης. Κατέχεται από την κατάθλιψη των ανθρώπων που έχουν περάσει στην τρίτη ηλικία.   Η διαπίστωση ότι δεν υπάρχει διέξοδο στο ανίατο πρόβλημα της ηλικίας, ούτε και στη φθορά της, που έρποντας κυριολεκτικά, επιβάλλεται στο ανθρώπινο σώμα με το πέρασμα του χρόνου, δεν βοηθά τον διανοούμενο-ποιητή. Επηρεάζεται προσωπικά, περαιτέρω μάλιστα και η πνευματική του δημιουργικότητα, καθότι ως μοιραίο φαινόμενο συνδέεται με το σκεπτικό του και διογκώνει την αγωνία του και τον βασανίζει.

Continue reading ““Η Ελένη”…”