Έλληνες – Ξενιτιά

Share

Νίκος Μπατσικανής

Από την αρχαιότητα, οι Έλληνες ξενιτεύονταν για διάφορους λόγους: Οι πόλεμοι, το άγονο έδαφος και η οικονομική δυσπραγία ορισμένων περιοχών, με πρώτη την εγκαταλειμμένη ελληνική επαρχία, οι κατακτητές, κυρίως η Τουρκοκρατία, ακόμη και τα πολιτικά πάθη, ανάγκασαν πολλούς να φύγουν από τη χώρα μας.

Continue reading “Έλληνες – Ξενιτιά”

Αχ Ξενιτιά!

Share

Ελένη Αρτεμίου Φωτιάδου
Α΄Βραβείο για ποιητική συλλογή με θέμα « Αχ ξενιτιά!»  στο διαγωνισμό του λογοτεχνικού περιοδικού Κελαινώ.
Αθήνα 2008

Ποιητική συλλογή 10 ποιημάτων

ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ   1

M΄ένα κουβάρι κόκκινες μνήμες της πατρίδας
Με μια πικρή αναλαμπή στο γκρίζο φόντο άλλης γης
Σημάδεψες τις μέρες της ζωής σου
Σαν ξεχασμένη ραψωδία η μέρα εκείνη του φευγιού σου
Κατρακυλάει στα τζάμια τα θολά ενός μουντού καιρού
Κι εσύ με δάχτυλο τρεμάμενο
Πλάθεις εκεί τα σχήματα
Τα δέντρα, τα βουνά , τον ουρανό , τη θάλασσα
Τα δυο μικρά , τα χελιδόνια τα γοργόφτερα
Που πάντα θα φτεροκοπούν
Μες στου φευγιού σου τις αποσκευές
Continue reading “Αχ Ξενιτιά!”

Πηνελόπη Χάρτινη

Share

1ο Βραβείο Πανελλήνιου Διαγωνισμού Ποίησης
Λογοτεχνικού Περιοδικού Κελαινώ με θέμα
«ΞΕΝΙΤΙΑ» Αθήνα 2008
Χάρης Μελιτάς

Το ’ξερε δεν θα ζύγωνε κανένας στο σταθμό
οι συγγενείς απόμακροι, οι φίλοι του χαμένοι
οι δυο βαλίτσες του βαριές, γεμάτες ξενιτιά
θρυμματισμένα κρύσταλλα, επιχρισμένα λάθη.

Continue reading “Πηνελόπη Χάρτινη”

Ημερολόγιο μιας Κύπριας μάνας

Share

Άντρια Γαριβάλδη

Τικ τακ τικ
Απόηχοι καρδιάς γαντζωμένοι στους δείκτες του ρολογιού
στον ξεβαμμένο τοίχο, θάλαμος είκοσι-έξι.

Ναι, Κύπρια είμαι. Με ρωτάς πότε ήρθαμ’ εδώ;
Ένα χρόνο μετά το ‘74. Μη ρωτάς το γιατί,
μας ακολουθούσαν οχτροί.
Είχα πέντε παιδιά, μα όλα μου ‘φυγαν,
εκτός από ένα. Τώρα πια… ολόκληρος άντρας…
Το ένα το ‘χασα μωρό στη γέννα,
το άλλο αγόρι, είκοσι χρονών τότε,
διάβαζε για εξετάσεις, ονειρευόταν να σπουδάσει…
μα πέθανε με την καρδιά του.
Continue reading “Ημερολόγιο μιας Κύπριας μάνας”

Ο μπάρμπας, ο Αμερικάνος

Share

της Ειρήνης Ντούρα – Καββαδία

Πρόκειται για μια – όσο κι αν με τα σημερινά δεδομένα και κριτήρια φανεί απίστευτη ή εξωπραγματική – εξ’ ολοκλήρου αληθινή ιστορία. Ως εκ τούτου, κρίθηκε σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν άλλα ονόματα, με στόχο να διατηρηθεί η ανωνυμία των προσώπων που ευγενώς μου την εμπιστεύθηκαν.

Πρώτο βραβείο στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό “Σικελιανά”
του Δήμου Σαλαμίνας, Πειραιά και Νήσων
που συνδιοργανώνεται υπό τη αιγίδα της UNESCO

Ι

Πριν από μισό – και βάλε – αιώνα  ζούσε στην πρωτεύουσα της Ηλείας μια τριμελής οικογένεια: η μητέρα, η κόρη και ο γιος. Πατέρας δεν υπήρχε, μια και είχε προ ετών συγχωρεθεί, προτού προλάβει καλά-καλά να χαρεί τη γυναίκα και να γνωρίσει τα παιδιά του.

Η μάνα που καταγόταν από πλούσια φαμίλια είχε δυστυχώς απομείνει μετά τον πόλεμο και τις συγκυρίες πολύ φτωχιά. Η κυρα-Καλλιόπη (ας την ονομάσουμε έτσι την ηρωίδα της ιστορίας μας –  ήταν για τα χρόνια εκείνα πολύ μορφωμένη, με γνώσεις Αγγλικών, Γαλλικών και λογιστικής. Ήταν και τελειόφοιτος της Εμπορικής Σχολής – σπουδαίο πράγμα κι άπιαστο όνειρο για τους περισσότερους η μόρφωση για την εποχή εκείνη, και ειδικά για γυναίκα! Η μοίρα όμως έτσι τα έφερε να μην τελειώσει ποτέ τη σχολή, ούτε φυσικά να εργαστεί πάνω στις σπουδές που είχε κάνει. “Δύσκολα τα χρόνια, βλέπεις”, συνήθιζε να λέει υπομένοντας καρτερικά .

Continue reading “Ο μπάρμπας, ο Αμερικάνος”

Κάθισε φίλε

Share

Ιάκωβος Γαριβάλδης

Κάθισε και θα κάνουμε καφέ
καλέ μου φίλε.
Κάθισε να μιλήσουμε λιγάκι
δυο λόγια για την ξενιτιά, αυτή την άχαρη…
Πόσα κουτάλια είπες θέλεις ζάχαρη;

Ή μήπως προτιμάς να σε κεράσω
γλυκό του κουταλιού, με καρυδάκι
για να μου πεις εκείνο το ανέκδοτο που ξέρεις,
έχω καιρό και να γελάσω.

Continue reading “Κάθισε φίλε”

“Μαρίνα”

Share

Έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Βάιου Φασούλα με τίτλο “Μαρίνα” – αφιερωμένο στην Ελληνίδα Μετανάστρια

Στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου Τρικκαίων, παρουσιάστηκε χθες βράδυ ένα ξεχωριστό έργο του συμπολίτη Βάϊου Φασούλα, “ΜΑΡΙΝΑ” Ένα έργο βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος, της ζωής στη μεταπολεμική περίοδο και της ξενιτιάς, . Η ηρωίδα Μαρίνα, είναι η ίδια η γυναίκα του συγγραφέα, που παίζει καθοριστικό ρόλο στις κρίσιμες αποφάσεις της οικογένειας και ο συγγραφέας εξιστορεί με κάθε λεπτομέρεια την κάθε στιγμή γεγονότων και ζωής της καθημερινότητας.

Το έργο προλόγισε η φωνή του απόδημου Νώε Παρλαβάντζας, δημοσιογράφος της ΕΡΑ 5. Αποσπάσματα του έργου, απήγγειλε η κα Λένα Σαββίδου, ενώ παρίσταντο και ο δήμαρχος Τρικκαίων κ. Μιχάλης Ταμήλος. Συντονιστής ήταν ο Παναγιώτης Γεροκώστας από το βιβλιοπωλείο “Αλφαβητάρι”.
Στο τέλος οι διοργανωτές γευμάτισαν σε ταβέρνα στα Μανάβικα.

Εδώ παραθέτουμε δυο φωτογραφίες από την παρουσίαση:

Φωτογραφία: Ελένη Σαβίδου, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων της Λέσχης Ποντίων-Μικρασιατών Τρικάλων. Παναγιώτης Γεροκώστας, βιβλιοπωλείο Αλφαβητάρι Τρικάλων. Βάιος Φασούλας και ο Νώε Παρλαβάντζας

Ευχαριστούμε τον συγγραφέα και την ιστοσελίδα www.trikalaola.blogspot.com για το υλικό.

Ομιλία του δημοσιογράφου της ΕΡΤ Νώε Παρλαβάντζα στην παρουσίαση

«Ε βέβαια, κάτι κέρδισαν οι άνθρωποι στη Γερμανία, χάσανε όμως πολλά. Τάχα τι άλλο αφήσαμε στα παιδιά μας, εκτός απ’ την ύλη, το λιγοστό και πικρό χρήμα, που κι αυτό ούτε το έχουν όλοι, μήτε και φτάνει. Χμ! ευτύχημα που οι αναμνήσεις μείνανε ανεξίτηλες για να θυμούμαστε καμιά φορά το χρόνο πώς πέρασε και χάθηκε στα δικά του σταυροδρόμια. Κι αυτές οι αναμνήσεις, θαρρώ, γίνονται μια πνευματική παρακαταθήκη, μια διαθήκη για τα παιδιά μας. Φτάνει κάποια στιγμή να την ανοίξουν. Άραγε θα την ανοίξουν;».

Φυσιογνωμία αριστοφανική, βγαλμένη κατευθείαν μέσα από το σατυρικό δράμα, ρηξικέλευθη και ριζοσπαστική, με σεβασμό στις πανανθρώπινες αξίες, που συγκροτούν μια κοινωνία προοδευτική με ανοιχτούς ορίζοντες, με πίστη και αισιοδοξία στο όραμα για μια καλύτερη ζωή!

Τάδε έφη, Βάιος Φασούλας, Πολίτης του Δήμου Τρικκαίων, μεγαλωμένος σε δίσεκτα χρόνια, λίγο πριν και κατά την διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών, όπου και αναγκάστηκε να ακολουθήσει τον δρόμο της ξενιτιάς, για να βιώσει στην Γερμανία την πρόκληση αλλά και την περιπέτεια του σύγχρονου δράματος της Ελληνικής Διασποράς. «…Φθέγμα και φρόνημα ανεμόεν τας αστυνόμους οργάς εδιδάξατο!».Δια του λόγου, της αφηγηματικής γλώσσας  δηλ. που καλλιέργησε-μεταφράζουμε εδώ στην κυριολεξία της την αρχαιοελληνική λέξη φθέγμα, όπως αυτή κλίνεται στη δοτική της πτώση- αλλά και με φρόνημα ανεμόεν, δηλ. με αστραπιαία σκέψη, με εύστροφο νου, με μυαλό γρήγορο σαν αστραπή, που δεν είναι νωθρό, που δεν κοιμάται, που δεν εφησυχάζει, που βρίσκει χίλια δυο τερτίπια για να ξεσηκώνει τους αποχαυνωμένους συμπολίτες του, να τους τσιγκλάει λιγάκι δηλ., να τους εμψυχώνει να βγουν από την απάθειά τους, από τη χειμερία νάρκη τους και όλοι μαζί παρέα διαλεγόμενοι, στεντορεία τη φωνή – ούτως ειπείν- όπως ταιριάζει στον αγαπητό μας Βάιο, τους καλεί να ξαναβρεθούν στα μετερίζια του αγώνα και της ζωής για προκοπή, για ατομική και συλλογική συνεργασία, μα πάνω απ’ όλα για πνευματική ανάταση και ευδαιμονία!

«Φρόνημα ανεμόεν» λοιπόν όπως πολύ σωστά τονίζει ο Σοφοκλής στο πρώτο στάσιμο του Χορού, στην ωραιότερη Τραγωδία που γράφτηκε ποτέ και φέρει το όνομα της Αντιγόνης, για να προσθέσει αμέσως μετά εκείνο το περίφημο και «τας αστυνόμους οργάς εδιδάξατο!», δηλ. ο ίδιος ο άνθρωπος που από τη μια πλευρά μπορεί ν’ αποτελεί το χειρότερο δεινό, το πιο επικίνδυνο τέρας της φύσης ολάκερης, από την άλλη μεριά όμως όταν θέλει μπορεί αυτός ο ίδιος να θεσπίσει νόμους δίκαιους, να είναι δηλ. αυτόνομος και όχι ετερόνομος, όπως ακριβοδίκαια αναλύει τους όρους ο κορυφαίος Έλληνας παγκοσμίου φήμης φιλόσοφος του 20ου αιώνα Κορνήλιος Καστοριάδης.

Δεν το λέω απλώς, το βροντοφωνάζω εκ προοιμίου σχεδόν: όταν έχει να κάνει κανείς με τον Βάιο Φασούλα, έναν σύγχρονο θερσίτη αυτοδίδακτο ραψωδό, που ξέρει καλά ν’ αφηγείται τις απλές στιγμές, αλλά και τις τραγικές περιπέτειες του Απόδημου Ελληνισμού, της ξενιτιάς, της μεγάλης Οδύσσειας της Ελληνικής Διασποράς, με ό, τι αυτό συμπεριλαμβάνει μέσα του – τους απόκληρους και τους κατατρεγμένους, τα ζωντανά θύματα της τραγωδίας του Εμφυλίου Πολέμου, τη μεγάλη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό εκατοντάδων χιλιάδων δημοκρατικών Πολιτών και όχι μόνον, κατά την διάρκεια των τριών και βάλε δεκαετιών από το 1950 έως και λίγο μετά τη Χούντα των Συνταγματαρχών, στα τέλη δηλ. της δεκαετίας 70-80, τότε δεν μιλάμε για κάποιον παράξενο ή γραφικό μετανάστη που θέλει να εκφράσει απλώς την οργή και τον πόνο του, ούτε για κάποιον ερασιτέχνη γραφιά που βάλθηκε να μοιάσει, στο ύφος του δημοτικισμού, αλλά μιλάμε για κάτι εντελώς αυθεντικό και πρωτότυπο, για μια ιδιαίτερη λογοτεχνική γλώσσα που δεν μπορείς να την κατατάξεις εύκολα, θα μπορούσες όμως να την συγκρίνεις με την παράδοση του «μαγικού ρεαλισμού».

Όντως πρόκειται για τον μαγικό ρεαλισμό της Ελληνικής Διασποράς. Η νοσταλγία και ο έρωτας, ως ψυχικό, αισθησιακό και βαθιά υπαρξιακό υπόβαθρο από τη μια πλευρά, όπως πολύ σωστά επισημαίνει η φιλόλογος Έφη Ζορμπά από τη Γερμανία, αλλά και η αυτοδιαχείριση του ατόμου και της κοινωνίας των Πολιτών μαζί με την διαρκή καταγγελία του υφέρποντος ή ανοικτού φασισμού των σύγχρονων πολιτευμάτων- αντιπροσωπευτικών ολιγαρχιών από την άλλη πλευρά, συγκροτούν ένα ενιαίο σύνολο αξιών, που χαρίζουν στον ώριμο πλέον λογοτεχνικό κόσμο του Β. Φασούλα αλήθεια και αντικειμενικότητα, ομορφιά και πλούσια συναισθήματα- συγκίνηση άχρι δακρύων- οργή για τα όσα άδικα συμβαίνουν, αλλά και θάρρος για να αντισταθούμε με αισιοδοξία, επειδή πιστεύουμε ότι μπορούμε ακόμη να κάνουμε πράξη τα όνειρά μας!

Αυτό ακριβώς σηματοδοτεί στην κυριολεξία της η έννοια του μαγικού ρεαλισμού: να συνθέτεις δηλ. με την πέννα σου έναν κόσμο πιο αληθινό από τον ήδη υπάρχοντα, χωρίς να δίνεις την εντύπωση ότι πρόκειται για έναν φαντασιόπληκτο κόσμο ενός αυθαίρετου παραμυθιού. Ο μαγικός ρεαλισμός του Βάϊου Φασούλα είναι φτιαγμένος από τα ίδια υλικά της καθημερινότητας, μόνο που τα ανασυνθέτει σε άλλους μαγικούς παραδειγματικούς και συνταγματικούς άξονες της λογοτεχνικής του γραφής.

Στο 13ο πεζό του κείμενο που τιτλοφορείται «Μαρίνα», ο Β.Φ. ανατέμνει την ομορφιά του Ελληνικού τοπίου, έτσι όπως αυτή βιώθηκε από την μεγάλη παράδοση του λαϊκού ελληνικού αγροτικού πολιτισμού, χωρίς να καταφεύγει στην εύκολη λύση της ηθογραφίας. Αρχιτεκτονώντας, βήμα-βήμα πρόσωπα και γεγονότα, απλές χαρές του καθημερινού βίου, κοινωνικές αναταράξεις και περιπέτειες του εθνικού μας βίου θα φωτίσει το φαινόμενο της ξενιτιάς, μέσα από τον ξεριζωμό της τελευταίας μεταναστευτικής μας εμπειρίας των δεκαετιών 50-70 και θα αναδείξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της γυναίκας – μετανάστριας μέσα από την άπειρη σοφία της, τρυφερότητα και αξιοθαύμαστης υπομονής της.

Η «Μαρίνα» ζει για 40 ολόκληρα χρόνια στη Γερμανία και ανακαλεί μέσα από τα φωτογραφικά άλμπουμ του παρελθόντος της το Νόστο και την Επάνοδο στη γενέθλια γη.

Όπως ο  καλός σεναριογράφος σε μια κινηματογραφική ταινία, έτσι και ο μυθιστοριογράφος Β.Φ. ξέρει να τοποθετεί σωστά τους πρώτους και δεύτερους ρόλους των ηρώων- προσώπων του έργου του στην κατάλληλη στιγμή, δημιουργώντας έτσι μία στέρεη δραματουργική πλοκή, καθώς η κορύφωση της δράσης επιτυγχάνεται μαιευτικά μέσα από εναγώνιες συγκρούσεις και ακριβείς περιγραφές κοινωνικοπολιτικού και πολιτισμικού χαρακτήρα.

Και τι δε περιέχει το «Μαρίνα:» πρόκειται για μία ολάκερη τοιχογραφία, όπου παρελαύνουν οι οικογενειακές τους σχέσεις και το γενεαλογικό τους υπόβαθρο, καθώς και ανάγλυφοι χαρακτήρες του κοινωνικού περιθωρίου της γειτονιάς και της πόλης, αλλά και το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον της μετεμφυλιακής ελληνικής κοινωνίας, που οδήγησε στην Οδύσσεια της ξενιτιάς. Περιγράφονται επίσης με μοναδικό τρόπο οι σχέσεις των ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία, τα όνειρά τους και οι προσδοκίες τους, οι απογοητεύσεις και οι ελπίδες τους, η σκληρή εργασία και τα επιτεύγματά τους, καθώς και η διαρκής νοσταλγία για επάνοδο στη μητέρα πατρίδα, που αποτελεί εδώ τον ομφάλιο λώρο μιας διαλεκτικής συγκρότησης του λογοτεχνικού υποκειμένου και της δράσης του μέσα στο έργο του Βάϊου Φασούλα.

Στο κριτικό αυτό σημείωμα θα ήταν παράληψή μας, εάν δεν ταυτίζαμε την πρωταγωνίστρια του έργου «Μαρίνα» με την πραγματική σύντροφο του συγγραφέα κυρία Μάρω Φασούλα-Κυρίτση, η ζωή της οποίας ξετυλίγεται στο προκείμενο έργο καλύπτοντας τέσσερις περίπου δεκαετίες από την εποχή που η ίδια ήταν έφηβη μέχρι σήμερα. Το ιστορικό χωριό Νεοχώρι, η αρχαία Οιχαλία του Νομού Τρικάλων-πατρίδα των μυθικών γιατρών του Τρωικού Πολέμου, Μαχάονα και Ποδαλείριο γιων του Ασκληπιού – παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, αφού εκτός από πατρίδα της νύφης –Μαρίνας αποτελεί ταυτόχρονα κι ένα πλούσιο τρικαλινό κεφαλοχώρι, η τοπιογραφία και οι κοινωνικές-αγροτικές σχέσεις του οποίου συνθέτουν τις ρίζες και την αφετηρία του κόσμου μέσα από τον οποίο γεννιέται το ίδιο το μυθιστόρημα. Από την άλλη πλευρά η πόλη των Τρικάλων της πρώτης μετεμφυλιακής δεκαετίας του 50-60 ξαναζωντανεύει μέσα από την πέννα του Β.Φ., ως χώρος δράσης του Ντίνου, ενός αρκούντος για την εποχή του πολιτικοποιημένου νέου, που αναγκάζεται να το «παίξει» γαμπρός, να υποστεί όλη τη διαδικασία των προξενιών, της λεπτής ισορροπίας ανάμεσα στα συμπεθεριά και τη διεκδικούμενη από το σόι του γαμπρού, καθώς και όλου του κοινωνικού περίγυρου που αναπαρίσταται εδώ γλαφυρά και έχει την αίσθηση κανείς ότι παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα μία ανάλαφρη ερωτική, κοινωνική αλλά και πολιτική ταινία.

Το έργο συνολικά χωρίζεται σε δύο χρονικές φάσεις: τις περιπέτειες των δύο οικογενειών του γαμπρού και της νύφης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας  60-70 και αμέσως μετά την 36χρονη Οδύσσεια της Μαρίνας και του Ντίνου στη Γερμανία. Την πρωτοβουλία για τον ξενιτεμό την παίρνει η ίδια η πρωταγωνίστρια, η Μαρίνα, που μαζί με την αδελφή της Ειρήνη μεταβαίνουν στην περιοχή της Νυρεμβέργης, όπου βρίσκουν δουλειά στις εκεί βιομηχανίες. Λίγο μετά θα στείλουν πρόσκληση στο Ντίνο και τη μικρή Αντωνία που μένουν ακόμη στην πόλη των Τρικάλων, για να βρεθούν κοντά τους.

Γυναίκες δυναμικές, πρωτοπόρες για την εποχή τους, που δε φοβούνται τη δουλειά, που μπορούν άνετα να μεταπηδήσουν από τον παραδοσιακό αγροτικό πολιτισμό και να επιβιώσουν σ’ ένα εξελιγμένο βιομηχανικό τοπίο των ραγδαία αναπτυσσόμενων μεταπολεμικών ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Αιωρείται εδώ σίγουρα ο ομφάλιος λώρος μιας αλλοτινής γυναικοκρατούμενης ελληνικής κοινωνίας που δεν έσπασε ποτέ στο πέρασμα του χρόνου, ένα μυθικό άρωμα μητριαρχίας θα λέγαμε, αφού περιγράφονται ανάγλυφα γυναίκες δεσποτικές, προοδευτικές και συντηρητικές συνάμα με ένα κρυφό ανομολόγητο ερωτισμό ηφαιστειακού χαρακτήρα: πρώτη και καλλίτερη η κυρά-Κατίνα, μάνα του γαμπρού, αυταρχική αλλά πανέμορφη ανάμεσα σε μια τετράδα τρικαλινών γυναικών του μεσοπολέμου εκπάγλου καλλονής, που συμπεριελάμβανε μαζί της την Αθηνά, τη Θεανώ και τη Μαρίνα. Από την άλλη πλευρά η άλλη πεθερά, η κυρά-Ευγενία -μάνα της νύφης Μαρίνας με τις πέντε κόρες της.

Κομβικό ρόλο από τις γυναικείες φιγούρες της παράδοσης στην εποχή της νεοτερικότητας, παίζει η θεία Πελαγία, μία πανέμορφη για την εποχή της γυναίκα- θεία του Ντίνου- ολοκληρώνοντας έτσι αυτό τον κόσμο των γυναικών, μέσα από τον οποίο προκύπτει ο μαγικός  ρεαλισμός του Β. Φασούλα. Σε αυτόν το μαγικό κόσμο που είναι ρεαλιστικός και συνάμα άπιαστος, μιας και έχει χαθεί πλέον ανεπιστρεπτεί στο πέρασμα του χρόνου, κάθε λεπτομέρεια της αφήγησης αποτελεί μία καλοβαλμένη ψηφίδα από σμάλτο και φυσική πέτρα στο μεγάλο ντεκόρ του ψηφιδωτού-μωσαϊκού της ξενιτεμένης αγροτιάς και της αστικής κοινωνίας των Τρικάλων και ξαναζωντανεύουν εδώ μέσα από τη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας.

Όντως, κάθε λεπτομέρεια, αποκτά τη δική της πραγματική αλλά και μεταφυσική διάσταση: Πχ ο ίδιος καλομαγειρεμένος κρασάτος κόκορας της θείας Πελαγίας, κάθε φορά που την επισκέπτεται ο ανιψιός της Ντίνος, ή η ξαφνική συνάντηση του γαμπρού με την αρχοντοθυγατέρα με το λευκό δέρμα, τα γαλανά μάτια, το θεσπέσιο μπούστο και τη δυνατή κορμοστασιά εκεί στο παγκάκι του πάρκου δίπλα στο μυθικό ποταμό Ληθαίο της πόλης των Τρικάλων, ένα απλό παγκάκι που εδώ καθίσταται σουρεαλιστικό αντικείμενο, αφού ζωντανεύει νοερά και συνομιλεί μυστικά με τη νύφη: «Αχ! Εσύ παγκάκι τυχερό κι εσύ γλυκιά πλατεία να ξέρατε, πόσο πολύ μου δώσατε χαρά και ευτυχία!» τραγουδάει η ίδια πρωταγωνίστρια, η τόσο χιλιοτραγουδισμένη, η αρχέγονη και αρχετυπική Μαρίνα της νεωτερικής μας ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιώργου Σεφέρη, που εδώ συγκροτεί μυστικά μια εκλεκτική συγγένεια του συγγραφέα μαζί τους. Η αναγραμματισμένη «Α Ρ Ι Μ Ν Α», όπως ο ίδιος ο Ελύτης τη βάζει να απαγγέλλει στη Μαρία Νεφέλη του εκείνο το μοναδικό στίχο που λέει: « Α Ρ Ι Μ Ν Α έφη ελ!», δηλ. η Μαρίνα είπε, πρόφερε τα αρχικά γράμματα της λέξης «ΦΩΣ», από το ΗΕΛ-Η ΕΛΙΟΣ- ΗΛΙΟΣ, αυτό το δασυνόμενο ΕΛ, που είναι η ίδια η Ελλάδα, ο δικός μας Πολιτισμός, η δική μας αρχέγονη Απολλώνια παράδοση, τα άδυτα των αδύτων δηλ., το ιερό της ψυχής μας, το ανέσπερο Ελληνικό Φώς, ό, τι έχουμε, ό, τι δώσαμε, ό, τι θα έχουμε για πάντα σ’ αυτή τη ζωή και σ’ όλη την αιωνιότητα!

Κλείνοντας εδώ, αυτό το κριτικό σημείωμα και ξανατονίζοντας για άλλη μια φορά, ότι η «Μαρίνα» του Β. Φασούλα αποτελεί μία διαχρονική κατάθεση, έναν ύμνο στη γυναίκα μετανάστρια, ομολογώ ότι μου έκανε ευχάριστη έκπληξη, το γεγονός ότι ο Δήμαρχος της πόλη Τρικάλων κ. Μιχάλης Ταμήλος έκατσε επί δύο ολόκληρες ώρες και παρακολούθησε τη βιβλιοπαρουσίαση του έργου, πράγμα ασυνήθιστο για την Ελλάδα, αφού σχεδόν πάντοτε οι εκλεγμένοι άρχοντες σ’ αυτή τη χώρα είναι πάντα πολυάσχολοι- μα τόσο πολυάσχολοι πραγματικά! Και όχι μόνο την παρακολούθησε με αμείωτη προσοχή, αλλά πήρε το λόγο στο τέλος για να εκφράσει το θαυμασμό του, που ένας συντοπίτης του- αγνοημένος στην ξενιτιά- πρόσφατα επαναπατρισμένος, μπορεί να συνθέτει με τέτοια ενάργεια και τόση ακρίβεια τη ζωντανή ιστορία του τόπου του. Πρόσθεσε μάλιστα, ο κύριος Δήμαρχος, ότι ο Βάιος Φασούλας πρέπει γρήγορα να βγάλει ένα νέο μυθιστόρημα στο οποίο θα μας αποκαλύψει τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Γερμανία και πώς θα διαμορφωθούν από δω και πέρα οι σχέσεις των δύο λαών μας. Πρωταγωνιστές στο νέο αυτό μυθιστόρημα λέω εγώ, αντί να είναι οι γνωστοί μας πολιτικοί ταγοί, να είναι και πάλι η ίδια πρωταγωνίστρια, του έργου «Μαρίνα», η ώριμη πλέον επαναπατρισμένη Μαρίνα, που με τα τόσα που έμαθε από τη μεγάλη της Οδύσσεια, ξέρει πλέον οι Ιθάκες τι σημαίνουν, ξέρει πλέον τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες…

Καλοτάξιδη η «Μαρίνα» του Βάϊου Φασούλα στο χωροχρόνο της Ελληνικής Διασποράς!

Νώε Παρλαβάντζας

Αθήνα 10 Ιούνη 2010

noeparl@gmail.com


Από το Βάιο Φασούλα

Σίγουρα θα έχουμε να πούμε και κάτι άλλο, όταν βρεθούμε εκεί, στη δημοτική αίθουσα στις 8 του Ιούνη, ημέρα Τρίτη, κατά το βραδάκι. Εκεί λοιπόν αγαπητές συμπολίτισσες, αγαπητοί συμπολίτες και απανταχού φίλοι, σας καλώ να βρεθούμε στην παρουσίαση του μυθιστορήματος «Μαρίνα»,-θα είναι και η ίδια εκεί- που θα ανατρέπει το «μύθο» και θα επιβεβαιώνει την πραγματικότητα της ιστορίας, που δεν είναι μόνο της «Μαρίνας» αλλά της κάθε Μαρίνας, ντόπιας, απόδημης και αλλοδαπής. Εκεί θα είναι και ο «Ντίνος» της και ίσως κι εκεί «γκρινιάξουνε» όπως «γκρινιάζανε» και στη Γερμανία όπου ο μεν «φώναζε» και η δε «σκιάζονταν» για τις αναφορές των κακών κειμένων του άντρα της, που όλο και περισσότερο «διευρύνονται» στους χαλεπούς ορίζοντες του σήμερα. Θα σας περιμένουμε, λοιπόν, με χαρά σε αυτή την παρουσίαση της «Μαρίνας» να τα πούμε από κοντά και ζωντανά και ως τότε, για τον ελεύθερο χρόνο σας, ας μου επιτραπεί να σας αφιερώσω ένα μικρό απόσπασμα.

«Ο κόσμος είναι το μέλλον μας· είναι η ζωή μας. Αυτόν πρέπει να φτιάξουμε για τα παιδιά μας. Εμείς, σε λίγο θα ολοκληρώσουμε τον κύκλο μας. Εδώ, γυναίκες, δεν έχουμε πλέον μέλλον· τέλειωσε. Δουλεύουμε μόνο για να τρώμε και σε λίγο θα δουλεύουμε και δεν θα τρώμε. Ή θα τρώμε σίδερα και χόρτα μολυσμένα. Εκ των πραγμάτων θα εξελιχθούμε σε μια εκκολαπτική μηχανή που θα παράγει μόνο όχλο ή μάζα ή ένα αποσαθρωμένο προλεταριάτο με καμιά προοπτική απελευθέρωσής του. Λοιπόν, μην μπαίνετε μπροστά μου σαν σκιές. Αφήστε με να φωνάζω. Αφουγκραστείτε τα μουγκρίσματα που βγάζουν οι λαοί. Σκεφτείτε, προς τα πού πορευόμαστε. Δείτε τους καπνούς που αφήνουν οι φωτιές και το σίδερο. Δείτε τη σκόνη που μένει πίσω μας. Πικρή, πηχτή σαν θειάφι.

Επίγειες δυνάμεις μας κατευθύνουν μπρος κι ολοταχώς στον καθημερινό θάνατο, στην εξαθλίωση, στα μεγάλα στρατόπεδα των ελεύθερων σκλαβοπάζαρων και των ελεύθερων αγορών. Αυτών, που ανεγκέφαλοι ονοματίζουν παγκοσμιοποίηση και σύγχρονη εποχή. Σ’ αυτή που δεν υπάρχουν οράματα και αξίες. Σ’ αυτή που ο χρόνος ζει στο μηδέν.

Εκεί που κυριαρχεί το αιμοβόρο και το άγριο. Εκεί που δεσπόζει το μάταιο. Εκεί που τα σφυριά των δικαστών σιγούν. Με κομμένα ποδάρια και ανάσα τρέχουμε ανάμεσα σε συντρίμμια και αναζητούμε, τί γυναίκες; Τηράτε, τηράτε τα παράξενα χρώματα στα πρόσωπά μας· ακούστε τους ανάρμοστους χτύπους της καρδιάς μας. Μοιάζουμε με άνθρωπο; Ήμασταν κάποτε άνθρωποι; Μήπως ξεπηδήσαμε μέσα από ένα όνειρο με τη μορφή του ανθρώπου ενώ είμαστε τέρατα; Επιτρέψαμε να μας δαμάσει η ύλη.

Η ταφόπλακα της ψυχής μας. Για να μας αγγελοκρούει αέναα στον κόσμο που ζούμε. Να μας προπαρασκευάζει σε όντα χωρίς νου για να δεχόμαστε αδιαμαρτύρητα τους σαδιστές, τους παράφρονες, τους δολοφόνους· να συνεργαζόμαστε μαζί τους ή να σιωπούμε. Πώς ξεχαστήκαμε άραγε στ’ αλήθεια; Πώς επιτρέψαμε να μας χτυπούν οι μάστιγες τούτου του αιώνα; Πώς φτάσαμε να αφήνουμε να επικρατεί και να κυριαρχεί η απαρχή των κακών για τα παιδιά μας; Πού είναι;

Τι το κάναμε το φυσικό μας μεγαλείο, που όλο χάνετε; Χάνεται, γυναίκες· στους κοντινούς πλέον ορίζοντες της αιθαλομίχλης όλο σβήνει. Αφήστε με να φωνάζω. Αφουγκραστείτε μαζί μου τα μουγκρίσματα που βγάζουν οι λαοί. Σκεφτείτε, προς τα πού πορευόμαστε. Πώς μπορούμε να πατούμε πάνω στη σκόνη, πάνω στα χαλάσματα, στα ράκη που αφήνει η φωτιά, η αρρώστια και η πείνα; Αυτά και άλλα μας γενούν μια κατάρα. Κατάρα από δηλητήριο και σκόνη που δηλητηριάζει το νου και θολώνει τα μάτια. Μια κατάρα, που την ντύνουνε γυναίκα όμορφη, αγνή και αρεστή. Που της φορούν όλα τα κάλπικα για να μας αιχμαλωτίζει και σε αδιανόητες συχνότητες την προβάλουν όλοι οι δούλοι. Είναι αυτή, η σύγχρονη εποχή, όπως τη λένε, αυτή που άρχισε εδώ και πολλά χρόνια και στον ρου της παρασυρθήκαμε κι εμείς, όταν μας εμπορεύονταν σαν πράματα την πώλησή μας δεν αντισταθήκαμε. Τώρα πλέον, αυτή η σύγχρονη εποχή, αποδεικνύεται γυναίκα επικίνδυνη και πόρνη. Κι αυτή γίνεται ζωή… Αφήστε με γυναίκες να φωνάζω και μαζί μου φωνάξτε κι εσείς…

Copyright secured by Digiprove © 2010

4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.

Share

Κριτική για λογαριασμό της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών Συγγραφέων των Πέντε Ηπείρων(ΕΕΛΣΠΗ) από την Ελευθερία Μπέλμπα – γραμματέας της ΕΛΣΠΗ – και αφιερώνεται στην ΟΔΕΓ.

Εκδόσεις ΖΗΤΗ, Θεσσαλονίκη 2009

42 ομογενείς συγγραφείς στέλνουν μηνύματα με τη σιγή ενός συλλογικού βιβλίου

Η «4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.» είναι μια έκδοση που επιχορηγήθηκε από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ωνάση και περικλείει αποσπάσματα των έργων Ελλήνων αποδήμων και κατοίκων της χώρας που συγκαταλέγονται στη δημιουργική ομάδα της λογοτεχνικής αυτής ένωσης, της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.

Μια προσεκτική διείσδυση στο έργο αυτό μας επιτρέπει να διακρίνουμε πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία που σχετίζονται με το ύφος, τα θέματα, τις ιδέες και τη μορφή των κειμένων, ενώ αναδεικνύεται η σημασία της ελληνικότητας με γνώμονα κοινά σχή-ματα, ιδεολογικά και αισθητικά.

Συγκεκριμένα ο Γιώργος Αβράς («Οι Μακεδονομά-χοι») καταθέτει τη βαρύτητα των εθνικών πιστεύω μέσα από μια προσωπική διήγηση που στηρίζεται στο ιστορικό παρελθόν της οικογένειάς του, μεταφέροντας το πλάνο στο Κιλκίς που ήταν καταφύγιο Βουλγάρων Κομιτατζήδων κι επίσης στους αγώνες του σώματος των φιλελλήνων Γαριβαλδινών.

Continue reading “4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.”

Ελληνισμός και Θάλασσα

Share

Όλοι οι Έλληνες επηρεάστηκαν από τη θάλασσα, «το ρευστό αντίστοιχο του φωτός» όπως ονομάστηκε. Όλοι σχεδόν έχουν ιστορίες να πουν και εμπειρίες μαζί της. Ερωτευμένοι ή όχι ακόμη ανακουφίζονται με κάποιο αναπόφευκτο δάκρυ που ίσως θυμίζει το χαμό προσφιλών προσώπων.
Ο Ελληνισμός και η θάλασσα έχουν μια σχέση και μια συγγένεια που πάει πίσω χιλιάδες χρόνια. Κι εφόσον ο αποτελεσματικότερος τρόπος να εκφραστεί ένας λαός, να μεταδώσει τη χαρά, το χαρακτήρα, τον πόνο του και συνάμα να γράψει ιστορία είναι δια μέσου των συγγραφέων του, έτσι εκφράστηκε κι ο Ελληνισμός.
Χρησιμοποίησε αυτούς που έβγαλαν το προσωπείο των καταστάσεων κι είδαν την αλήθεια ολόγυμνη να τρεμουλιάζει από τις προσποιήσεις και τα συμφέροντα. Αυτών που αναγνώρισαν τον πνευματικό άνθρωπο και εξάσκησαν την πένα τους.

Ένας από τους πρωτοπόρους που φώτισε το δρόμο, ο Όμηρος, κατόρθωσε να βρει και να δει την συγγένεια του πολυμήχανου Έλληνα με τη θάλασσα. Εκείνη, ανταποδίδοντας τη χάρη, βρήκε τον τρόπο να γίνει αναπόσπαστο μέρος των στίχων του γίγαντα των ποιητών μες στις πανέμορφες περιγραφές της αθάνατης ‘Οδύσσειας’. Τους στίχους που σε φέρνουν δίπλα της ν’ ακούσεις την ανάσα της, να γευθείς τον ιδρώτα και το αίμα της, να λάβεις μέρος στις περιπέτειες και τελικά να σωθείς επιστρέφοντας στη δική σου Ιθάκη.

Continue reading “Ελληνισμός και Θάλασσα”

Αναζητώντας τον Πατέρα…

Share

Αφηρημένο κι ονειροπόλο μ’ αποκάλεσε κάποτε ένας καθηγητής μου. Κι αυτό γιατί με το σουλατσάρισμα του νου σε τόπους που μόνον η φαντασία μπορεί να μας μεταφέρει είχα πάντα τη ικανότητα να ξεχνιέμαι και ν’ αποσπάω προσωρινά το πνεύμα μου από τα πρόσκαιρα εγκόσμια. Είχα και έχω ακόμη την ικανότητα να νιώθω ικανοποίηση, να φέρνω θέρμη σ’ απόκρυφα συναισθήματα, να ζωγραφίζω αλλοπρόσαλλες εκφράσεις στο μελαγχολικό μου πρόσωπο. Έτσι κατάφερα να με αποκαλούν αφηρημένο μερικοί ακόμη και σήμερα.

Εγώ όμως ξέρω πως απλά είμαι βαθύνους όχι αφηρημένος κι αυτή μου η βαθύνοια δε με ταλαιπώρησε ποτέ σε τόπους απρόσιτους. Όπου κι αν βρίσκομαι έχω την ευκαιρία να μεταφερθώ νοερά σε μέρη όπου έζησα παιδί. Σε μέρη όπου στιγμιαία βρίσκω κι ακολουθώ γνωστές και φαρδιές πατημασιές πάνω σε μια Αιγαιοπελαγίτικη παραλία. Μπορούσα τόσο εύκολα να βρω αυτές τις φαρδιές πατημασιές στη γωνιά της δικής μας παραλίας. Δικής μας γιατί εκεί ζήσαμε τις πιο ευχάριστες και συνάμα δυσάρεστες στιγμές της ζωής και σημαδέψαμε τον τόπο με την παιδική χαρά και τη λύπη μας. Εκεί όπου το αεράκι σφυρίζοντας ελαφρά γύρω στο πρόσωπο μου προξενούσε τόση ηρεμία∙ εκεί όπου ο θόρυβος του κύματος που έσβηνε στην άκρη της στεγνής άμμου γινόταν ο αρμονικός ήχος που έδινε ρυθμό στο βήμα μας. Συνάμα και μια θερμή ελπίδα αισθητά κρυμμένη στο στοχαστικό φωτοστόλισμα του θαλάσσιου κι απέραντου προς όλες τις κατευθύνσεις εκείνου περιβάλλοντος που ξαπλωνόταν ίδιο κι απαράλλαχτο τις πιο πολλές φορές μ’ αυτό του προηγούμενου δειλινού. Continue reading “Αναζητώντας τον Πατέρα…”

Σκίζοντας την Ιστορία μου

Share

Σκυμμένος πάνω στο γραφείο μου, έχω βάλει σκοπό να ξεκάνω όλο το επαγγελματικό και μη χαρτομάνι που είχα συσσωρεμένο χρόνια τώρα σε διάφορα κουτιά και ντοσιέ. Τα περισσότερα, μου είναι, ας το ομολογήσω, άχρηστα! Πάντα είχα τη συνήθεια, καλή ή κακή δεν έχει σημασία τώρα, να μην πετώ τίποτα, να κρατώ ακόμα και τα πιο ασήμαντα χαρτάκια. Όλα, και το καθένα από αυτά, είχαν για μένα, και μια μικρή αξία, έστω. Ήταν κομμάτια μια… ιστορίας. Της ιστορίας μου! Και τώρα σκίζοντάς τα… είναι σαν να την… απαρνιέμαι.

Continue reading “Σκίζοντας την Ιστορία μου”