Βουβή Σύγκρουση

Share

Η Βουβή Σύγκρουση δύο Τιτάνων της Ελληνικής Λογοτεχνίας: του Νίκου Καζαντζάκη και του  Άγγελου Σικελιανού

Δρ Πιπίνα Έλλη (Dr Pipina D. Elles )

Την πρώην σύμπνοια ανάμεσα στους δύο ποιητές, την παραμερίζει μία βουβή σύγκρουση, η οποία έρποντας ανάμεσά τους, ωθεί στην απομάκρυνση του ενός από τον άλλον. Ο Καζαντζάκης διανύει μία περίοδο κατά την οποία, καθώς δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του, και κυρίως σε σχέση με τις προσδοκίες του πατέρα του[1] για το άτομό του, καταλήγει σε υπερβολικό άγχος και θέλει να πεθάνει[2]. Το άγχος του συνδέεται επίσης με την απομάκρυνσή του από τον Σικελιανό, στην οποία πιθανόν να συνέβαλε και η κοινή απογοήτευσή  τους, εξαιτίας της άγονης αναζήτησής τους για κοινόβιο. Επιπλέον το γεγονός ότι ο Σικελιανός έχει την οικονομική άνεση να συγκεντρωθεί με επιτυχία αρχικά στην ποίησή του και αργότερα στην Ιδέα της Αναγέννησης των Δελφικών Εορτών, είναι αρνητικό στοιχείο στην σχέση του με τον ετούτον. Ο Καζαντζάκης θεωρεί όλες ετούτες τις προσπάθειες του Σικελιανού αρνητικές για την ποίησή του, και ακόμη περισσότερο γιατί ο ίδιος παλεύει για την εξασφάλιση οικονομικών πόρων απαραιτήτων στην πνευματική του δημιουργικότητα. Continue reading “Βουβή Σύγκρουση”

Ραχήλ Λιπστάιν

Share

Rachel Lipstein

(απόσπασμα από το κεφάλαιο:
Οι Εβραίες του ‘πύρινου κύκλου’)

©Δρ Πιπίνα Δ. Έλλη  
(Dr Pipina D. Elles)

Ο Καζαντζάκης με το που γνωρίζει την ‘Οβραία’ Ραχήλ[1], την αποκαλεί ‘‘Mitkampherin’’ (Συμπολεμιστίνα), και θεωρεί ότι ‘‘οι Οβραίοι είναι το αλάτι της γης’’[2].  Η Ελένη Καζαντζάκη, γράφει κάποιες σκέψεις της για την Ραχήλ, για την οποία λέει, ότι παρόμοια με την  Γαλάτεια και την αδερφή της Έλλη, έσπρωχναν τον Ν. Καζαντζάκη να αναλάβει πολιτικό αγώνα.  Αντίθετα πιστεύει ότι η Έλσα Λάγκεν  -επίσης Εβραία-, ‘‘…ένιωθε και σεβόταν τη φύση του”[3].  Continue reading “Ραχήλ Λιπστάιν”

Η γυναίκα στο έργο παραλλήλων και μη…

Share

Η γυναίκα στο έργο παραλλήλων και μη, προς τον Ν. Καζαντζάκη συγγραφέων, εντός και εκτός  Ελλάδας

©Δρ Πιπίνα Δ. Ελλη
(Dr Pipina D. Elles)
7/11/’16, Σύδνεϋ

Εισαγωγή στο κεφάλαιο του τίτλου…

Καθώς το θέμα διαπραγματεύεται τη θηλυκή παρουσία στα θεατρικά του Ν. Καζαντζάκη, είναι απαραίτητη η αναφορά στη γυναίκα, ως μονάδας του κοινωνικού συνόλου εν γένει, και σε άλλους συγγραφείς, των οποίων οι βίοι υπήρξαν παράλληλοι του βίου του Ν. Καζαντζάκη, και σε κάποιους από εκείνους των οποίων τα έργα μελέτησε ή μετάφρασε και που τον επηρέασαν. Continue reading “Η γυναίκα στο έργο παραλλήλων και μη…”

Ίων Δραγούμης

Share

Ίων Δραγούμης, διανοούμενος, πολιτικός ιδεολόγος, εθνικιστής

 

©Πιπίνα Έλλη (Dr Pipina D. Elles)
από τον ανέκδοτο Τόμο Δ’ της σειράς Μελέτες

 

Εισαγωγή – Βιογραφικό Σημείωμα

Το θέμα προς διαπραγμάτευση, αφορά τον διανοούμενο και πολιτικό, ιδεολόγο: Ίωνα Δραγούμη [1. Πιπίνα Δ. Έλλη (Elles), Οι Μακεδόνες, Σύδνεϋ 2013, υποσημείωση 84, σ. 52.], που έδεσε άμεσα την τύχη του με τον Μακεδονικό αγώνα, την περίοδο: 1902-1908.

Maria-kotopouli
Μαρίκα Κοτοπούλη – ηθοποιός

Ο Ίων Δραγούμης που γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1878 και δολοφονήθηκε[2. Η αντιβενιζελική στάση του Δραγούμη, μετά από την δολοφονική απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου στο Παρίσι (30/7/1920-12/8/1920 είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του από φανατισμένους οπαδούς του Βενιζέλου με επικεφαλής τον Κρητικό μακεδονομάχο Παύλο Γύπαρη, Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος, Ίων Δραγούμης, Μαρτύρων και ηρώων αίμα, Εκδοτικός Οίκος, Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1991, σ. 41.] τον Απρίλιο του 1920, μεγάλωσε σε ένα ήσυχο και οικογενειακό περιβάλλον. Η οικογένειά του ήταν από τα μεγαλύτερα ονόματα της πρωτεύουσας, η δε ανατροφή του και η διαπαιδαγώγησή του υπήρξαν τέλεια. Από νεαρή ηλικία, διάβαζε ιστορία, θέατρο, ποίηση, πεζογραφία και Φιλοσοφία, ενώ στη συνέχεια μελέτησε τους μεγάλους Ευρωπαίους διανοούμενους. Παρά το γεγονός ότι επηρεάστηκε έντονα από τον φιλόσοφο Νίτσε και τον Barres, ως δημοτικιστής, απογοητεύθηκε από το κοινωνικό πρόσωπο του Νιτσεϊσμού. Αγαπημένη του υπήρξε η Μαρίκα Κοτοπούλη, ηθοποιός του Θεάτρου.

Continue reading “Ίων Δραγούμης”

Κωνσταντίνος Καβάφης

Share

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ — ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

Μανώλης Αλυγιζάκης
Βανκούβερ, Καναδάς

kabafis1Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ένας από τους πρωτοπόρους της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, στην οδό Σέριφ, όπως κι ίδιος έγραψε χαρακτηριστικά, Κατάγομαι από την Κωνσταντινούπολη αλλά γεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια στο σπίτι στην οδό Σέριφ, μικρός σε ηλικία ξόδεψα μερικά χρόνια στην Αγγλία όπου και ξαναπήγα για λίγο χρονικό διάστημα αργότερα όταν ενηλικιώθηκα. Έχω επίσης ζήσει στη Γαλλία και στην εφηβία μου έζησα για δυο χρόνια στην Κωνσταντινούπολη. Δεν έχω πάει στην Ελλάδα για πολλά χρόνια. Εργάζομαι για το Υπουργείο Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Μιλώ Αγγλικά, Γαλλικά και λίγο Ιταλικά. Αυτό είναι ένα μέρος απ’ το βιογραφικό σημείωμα που έγραψε ο ίδιος το 1924. Continue reading “Κωνσταντίνος Καβάφης”

Σπυρίδων Ζαμπέλιος

Share

Η συνέχεια του κεφαλαίου Ιάκωβος Πολυλάς

©Πιπίνα Δ. Έλλη
(Dr. Pipina D.Elles)

Απόσπασμα από την μελέτη,
Η διαμάχη του Πολυλά-Ζαμπέλιου για το έργο του Σολωμού”
στο ρομαντικό πλαίσιο
(αισθητικό, ιστορικό πλαίσιο)
(Μελέτες Τόμος Β’ 2016)
(A study/M.A./Greek Literature
At Sydney University
September 1997,
Sydney).

 

Σπυρίδων Ζαμπέλιος
Σπυρίδων Ζαμπέλιος (φωτο aromalefkadas.gr)

 

Ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος από την άλλη πλευρά, θεωρεί ότι “η μεγάλη ποίησις απαρτίζει και συγκεφαλιοί την πολιτείαν, αντανακλά το φως όλης της ιστορικής εποχής[1]. Κατά τη γνώμη του λοιπόν, σωστοί είναι εκείνοι οι οποίοι επεδόθησαν στη δημιουργία έργων που περιείχαν “παν ό,τι μέγα του αιώνος”[2]. Ο Δημαράς χαρακτηρίζει τον Ζαμπέλιο προσωπικότητα που επιδίδεται στην προσπάθεια για την διατήρηση του κλασικισμού, τονίζοντας τη διαδοχή των περιόδων της ελληνικής ιστορίας και τη συσχέτιση με το Βυζάντιο[3]. Ότι ετούτος θεωρεί την ποίηση ανώτερη από την πεζογραφία, όπως διαφαίνεται από τα λεγόμενά του: “Χωρίς Ηροδότου και Ξενοφώντος ηθέλομεν πώς εννοήσει την Ελλάδα, αλλά, χωρίς Ομήρου ήτο αναμφιλέκτως αδύνατον[4]. Στο κείμενό του Σκέψεις περί ελληνικής ποιήσεως, τονίζει ότι το διάστημα ανάμεσα στην εποποιία (της οποίας δημιουργός είναι ο “θείος Όμηρος”) και στο Δράμα[5] (που αντιπροσωπεύεται από τους Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη), είναι μικρό και ότι η πορεία είναι ομαλή. Παράλληλη του Δράματος είναι και η Φιλοσοφία. Και ενώ χαρακτηρίζει το δράμα του Αισχύλου ελεύθερη διαμαρτυρία κατά της “μυθοθρησκείας”, θεωρεί τον Σωκράτη, τον Ευριπίδη και τον Πλάτωνα ομόπνοους του Αισχύλου και δηλώνει ότι οι εργασίες αυτών σχετίστηκαν με το κήρυγμα των μαθητών του Χριστού[6]. Continue reading “Σπυρίδων Ζαμπέλιος”

Γιώργος Σεφέρης – Σύντομη Ανασκόπηση

Share

γράφει ο Μανώλης Αλυγιζάκης*

Ο Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) αναμφισβήτητα ένας από τους γίγαντες της ελληνικής λογοτεχνίας και βραβευμένος με το Νόμπελ λογοτεχνίας το έτος 1963 κατάγεται από οικογένεια καλλιτεχνών. Ο πατέρας του ακαδημαϊκός, ο αδερφός του ποιητής, η αδερφή του ποιήτρια τον επηρέασαν θετικά και συνέβαλαν στη δημιουργική του ροπή που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1930 και κράτησε σαράντα χρόνια μέχρι το θάνατό του. Continue reading “Γιώργος Σεφέρης – Σύντομη Ανασκόπηση”

Σύγκριση των επών

Share

Σύγκριση των επών:

  1. Ο Διγενής Ακρίτας

(ελληνικό, μεσαιωνικό έπος της Βυζαντινής περιόδου),
με το Τουρκικό έπος του 16ου αι.,

  1. The Book of Dede Korkut

(Σύγκριση των δύο λαών: ομοιότητες, ανομοιότητες, αντιλήψεις, χώρος και χρόνος)

©Πιπίνα Έλλη (Dr Pipina Elles)
Από το Β’ Τόμο
της τετράτομης σειράς
Μελέτες και άλλα
(Πρώτο  σχήμα του κειμένου
Μελέτη
για το πτυχίο ‘Μάστερ’ (1997)
Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ
Σύδνεϋ 15/10/1997)

 

Πρόλογος

Στο πόνημα ετούτο επιχειρείται  η σύγκριση δύο επών: του τουρκικού: The Book of Dede Korkut και του ελληνικού της Βυζαντινής περιόδου: Ο Διγενής Ακρίτας.

Θα εξεταστούν εν συντομία τα επί μέρους στοιχεία για τη διαπίστωση των ομοιοτήτων, ανομοιοτήτων και αντιλήψεων των λαών που δημιούργησαν τα έπη αυτά καθώς επίσης  ο χώρος και ο χρόνος της δημιουργίας τους, όπως  αυτά συμπεραίνονται  από τις έρευνες των διαφόρων μελετητών.

Continue reading “Σύγκριση των επών”

Ιωάννης Καποδίστριας και Ρωξάνδρα Στούρτζα

Share

Τζένη Κουφοπούλου

Η διεθνής βιβλιογραφία για την επιστημονική, τη διπλωματική και πολιτική δραστηριότητα του Ιωάννη Καποδίστρια είναι τεράστια. Για τον άνθρωπο Καποδίστρια όμως, τα σχετικά δημοσιεύματα είναι ελάχιστα και ελλιπή. Στην ξένη μάλιστα βιβλιογραφία η τόσο σημαντική αυτή πλευρά του μεγάλου αυτού ανθρώπου είναι άγνωστη. Την καθαρώς ανθρώπινη πλευρά του χαρακτήρα του, που είναι όμως συγκλονιστική και άμεσα συνδεδεμένη με το όλο πρωτοποριακό και “μυθικό” έργο του, την σκέπαζε η σιωπή ή και η σκόπιμη παρανόηση, ακόμα και η παραποίηση.

Ο Δημήτριος Αρλιώτης, ο νεανικός του φίλος και από τους πρώτους βιογράφους του, είχε αφιερώσει μερικές σελίδες και στον άνθρωπο Καποδίστρια. Δεν γνώριζε όμως τις δικές του γραπτές μαρτυρίες, του Καποδίστρια, τις εξαιρετικά αποκαλυπτικές, για τον ίδιο του τον εαυτό. Παραθέτει τις δικές του κρίσεις για τον άνθρωπο Καποδίστρια, ενώ δεν γνώριζε τον άνθρωπο-αποκάλυψη, όπως εύστοχα τον είχε χαρακτηρίσει η διάσημη Δωροθέα Lieven, η γυναίκα του Ρώσου πρέσβη στο Λονδίνο.
Continue reading “Ιωάννης Καποδίστριας και Ρωξάνδρα Στούρτζα”

Η ποιητική συλλογή «Βλέπω»

Share

Η ποιητική συλλογή «Βλέπω» του Γιώργου Βέη

1/ Πρώτη φορά διάβαζα ποίηση του Γιώργου Βέη και ομολογώ ότι με δυσκόλεψε πολύ. Βρέθηκα να περιφέρομαι ανάμεσα σε στίχους ρεαλιστικής δυνάμεως αλλά και σε στίχους υπαρξιακούς και μεταφυσικούς, κινούμενους μέσα σε καθαρά ιδεαλιστική αντίληψη πάσης εκφραζομένης πρακτικής δραστηριότητας. Βέβαια, αυτό συναντάται στην πορεία πολλών ποιητών, σπάνια όμως στην ίδια συλλογή. Σκέπτομαι αν ο Γιώργος Βέης είναι δισυπόστατος, έχει δηλαδή στιγμές συναισθηματικής και ιδεολογικής δισυποστασίας (ίσταται μετέωρος, όπως π.χ. ο γράφων), ή εάν πειραματίζεται συνειδητά επάνω στη μανιέρα του,  {καλύτερα : στον εκφραστικό του τύπο}, την οποία δεν έχει ακόμα οριστικοποιήσει. Μεγάλος λόγος, βέβαια, αφού εγγίζει το πρόβλημα της τέχνης, το απαντημένο διαφορετικά από διάφορους κριτικούς, εάν, δηλαδή, η ιδέα προηγείται της αισθητικής πράξης ή η αισθητική πράξη της ιδέας. Έτσι, πάντως, ή αλλιώς, εκτιμώ ότι ο Γ. Βέης διαθέτει το φυσικό δώρο της αίσθησης και της έκφρασης∙ αυτό, δηλαδή, που λέμε «τάλαντο».

Continue reading “Η ποιητική συλλογή «Βλέπω»”

Κωνσταντίνος Καβάφης

Share

Κ.  Καβάφης:
η δραματική ειρωνεία και ο ανθρώπινος διχασμός
στο ποιητικό έργο του

Π.Δ. Έλλη (Elles)

Από την ανέκδοτη συλλογή, Κριτικές Μελέτες

kavafi5bΓενικά: Ο ίδιος ο Κ. Καβάφης[1] καταθέτει πως η ποίησή του είναι αυτός καθαυτός ο εαυτός του και ότι αν ένας μπορέσει να διαβάσει τα ποιήματά του, όπως πρέπει, θα μπορέσει να κατανοήσει τον τεχνίτη πίσω από αυτά, την καταγωγή του, την Αλεξάνδρεια, την εποχή του.

Η ποίηση του Καβάφη είναι λυρική – δραματική χωρίς ωστόσο να εξαρτάται από λυρικές ή δραματικές εκφράσεις. Ο λυρισμός  και η δραματικότητα των έργων του απορρέουν από την έννοια, το θέμα, τον οραματισμό, το απόκρυφο, το ιστορικό στοιχείο, την παραίνεση και το δίδαγμα.  Εκφράζοντας τον εαυτό του o Καβάφης, αντιπροσωπεύει και τον οικουμενικό άνθρωπο, ταυτόχρονα.

Στην διαδικασία για τη διαπίστωση των παραπάνω  στοιχείων,  οφείλεται να τονιστεί ότι τα χρονολογικά πλαίσια εντός των οποίων εξελίχθηκε η ζωή του ποιητή Καβάφη, απλοποιούν το μυστήριο με το οποίο πολλοί επεχείρησαν να περιβάλλουν τον ποιητή. Ο ποιητής ζει και δρα εντός συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων,  δέχεται επιδράσεις πάσης υφής από αυτά και ανταποκρίνεται ή αντιδρά σε ετούτες (τις επιδράσεις) ανάλογα με την πνευματική του ικανότητα.  Με στόχο την κατανόηση των δοθέντων στοιχείων  θα κατατεθεί εδώ, ένα στοιχειώδες χρονολογικό σχεδιάγραμμα, συμπεριλαμβανομένων κάποιων σημαντικών γεγονότων,  που θεωρούνται ορόσημα στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ποιητή, ώστε να κατανοηθεί  έτσι ο τρόπος με τον οποίο έγραψε και τα θέματα για τα οποία έγραψε. Continue reading “Κωνσταντίνος Καβάφης”

“Αντίποδες” τεύχος 59

Share

Την Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2013 και ώρα 3.00μ.μ., παρουσιάστηκε για τεσσαρακοστή χρονιά το περιοδικό «Αντίποδες» – τεύχος 59 στην πανέμορφη και αναπαλαιωμένη αίθουσα του Παναρκαδικού Συλλόγου «Ο Κολοκοτρώνης».

Η ατμόσφαιρα θερμή και ελπιδοφόρα μια και αρκετά άτομα νεαρής ηλικίας αναλαμβάνουν θέσεις στο Δ.Σ. του Ελληνο-Αυστραλιανού Πολιτιστικού Συνδέσμου Μελβούρνης, όπως παρατήρησε και η Πρόεδρος κ. Καίτη Αλεξοπούλου στην εορταστική ομιλία της.

Το τεύχος είναι αφιερωμένο στην ακαδημαϊκό και Συντονίστρια του Τμήματος Ελληνικών του Πανεπιστημίου La Trobe Δρα Μαρία Ηροδότου. Την εκδήλωση παρακολούθησαν αρκετά μέλη του Συνδέσμου, η Πρόξενος της Ελλάδας κ. Ελένη Λιανίδου, προηγούμενοι Πρόεδροι, ιδρυτικά μέλη και ακαδημαϊκοί που συνεργάστηκαν στο παρελθόν με το Σύνδεσμο και τη Μαρία Ηροδότου. Ανάμεσά τους και ο Δρ Χρήστος Φίφης ο οποίος έκανε μια σύντομη αναφορά στο περιεχόμενο του τεύχους 59, ενώ ο κ. Κυριάκος Αμανατίδης (επίτιμος Πρόεδρος του Συνδέσμου) έκανε μια ιστορική αναδρομή στην έκδοση του περιοδικού τα προηγούμενα σαράντα χρόνια.

Continue reading ““Αντίποδες” τεύχος 59″

Η Ανανέωση του Μύθου…

Share

 

Η Ανανέωση του Μύθου στην
‘Τετάρτη Διάσταση’ του Γιάννη Ρίτσου

 

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από την
ανέκδοτη Συλλογή

Κριτικές Μελέτες

Σύντομη εισαγωγή

Η Τετάρτη Διάσταση σχεδιάστηκε από τον Γιάννη Ρίτσο για να συμπεριλάβει τα μακρά ποιήματα τα οποία έγραψε  μετά από το 1956 και ως και το 1972.  Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα ακόλουθα: Η Σονάτα υπό το Σεληνόφως[1] (1956), Φιλοκτήτης[2] (1965), Ορέστης[3] (1966), Αίας[4] (1969),  Χρυσόθεμις[5] (1970), Ελένη[6] (1970) και Η επιστροφή της Ιφιγένειας[7] (1972).  Ανάμεσά σε ετούτα τα αριστουργήματα διακρίνεται η Σονάτα υπό το Σεληνόφως, καθώς σε ετούτο, δε χρησιμοποιείται επεκτατικά ένας συγκεκριμένος μύθος, όπως συμβαίνει στα άλλα ποιήματα[8] της αυτής συλλογής του. Υπό το πρίσμα αυτό, το συγκεκριμένο ποίημα επιδέχεται διάφορες ερμηνείες[9].

Χαρακτηριστικά των ποιημάτων της συλλογής, Τέταρτη Διάσταση

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των ποιημάτων της Τέταρτης Διάστασης  είναι η αξιοποίηση αρχέτυπων αρχαιοελληνικών μύθων και των ηρώων τους, με τρόπο ώστε ετούτα τα ποιήματα να παρουσιάζουν τρισδιάστατο χαρακτήρα, δηλαδή: τον αυτοβιογραφικό, το μυθικό και τον ιστορικό. Μέσα από τον πολύσημο χαρακτήρα τους, ο ποιητής εκφράζει την αγωνία, την πικρία, το πάθος του για τη ζωή, τον φόβο του Θανάτου και την αποδοχή του, την αγανάκτηση, το θυμό, την απογοήτευση, την ευθύνη έναντι του εαυτού του και τους άλλους, τον απολογισμό των πράξεων στο παρελθόν, την ελευθερία, την υποκρισία, τον έρωτα, την ομορφιά, την ευτυχία, το γήρας, την μοναξιά, την ματαιότητα, στοιχεία που επίσης συμβάλλουν  στο γενικό τίτλο της συλλογής: Τέταρτη Διάσταση. Η πολύτροπη διαδικασία και η τεχνική των διαφορετικών επιπέδων στα οποία κινούνται οι  ήρωες και των καταστάσεων όπου αυτοί ενεργοποιούνται,  αποτελούν στοιχεία που ευφυώς υιοθετούμενα από  τον Ρίτσο, καθιστούν το περιεχόμενο της συλλογής  του, διαχρονικό.

Continue reading “Η Ανανέωση του Μύθου…”

“Η Ελένη”…

Share

Η Ελένη[1] του Γιάννη Ρίτσου

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από
την ανέκδοτη Συλλογή,

Κριτικές Μελέτες

Γενικά

Πρόκειται για ένα ακόμα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου που εκδόθηκε μόνο του, και  είναι το όγδοο στη σειρά, μυθολογικό ποίημα, στη συλλογή ποιημάτων του: Τέταρτη Διάσταση. Η ‘ωραία’ Ελένη, ‘το μήλο της έριδος’ ανάμεσα στον Μενέλαο και στον Πάρη αρχικά και στη συνέχεια η αιτία για τον Τρωικό Πόλεμο, έχει απασχολήσει αριθμό λογοτεχνών ή διανοουμένων, παντού, εκεί όπου η αρχαιοελληνική ιστορία, η ελληνική μυθολογία και τα ελληνικά κλασσικά έπη, ενδιαφέρουν. Από τους Έλληνες λογοτέχνες – διανοούμενους, ο Νίκος  Καζαντζάκης, στην τραγωδία του: Βούδας[2], αναφέρει την Ελένη ως σύμβολο παρόρμησης για το άνοιγμα του Νου, των Ελληνίδων και των Ελλήνων εν γένει,  ενώ στην τραγωδία του Οδυσσέας[3], την παρουσιάζει με διαφορετικά πρόσωπα και ικανότητες.

Ο Ρίτσος είναι στα εξήντα του όταν ασχολείται με το μύθο της Ελένης. Κατέχεται από την κατάθλιψη των ανθρώπων που έχουν περάσει στην τρίτη ηλικία.   Η διαπίστωση ότι δεν υπάρχει διέξοδο στο ανίατο πρόβλημα της ηλικίας, ούτε και στη φθορά της, που έρποντας κυριολεκτικά, επιβάλλεται στο ανθρώπινο σώμα με το πέρασμα του χρόνου, δεν βοηθά τον διανοούμενο-ποιητή. Επηρεάζεται προσωπικά, περαιτέρω μάλιστα και η πνευματική του δημιουργικότητα, καθότι ως μοιραίο φαινόμενο συνδέεται με το σκεπτικό του και διογκώνει την αγωνία του και τον βασανίζει.

Continue reading ““Η Ελένη”…”

O Άνθρωπος, θεός ερειπωμένος

Share

Του Δημήτρη Καραλή

Όταν η ανθρωπότητα μπορέσει να δει και να γνωρίσει την αλήθεια
ότι η ψυχική ανάπτυξη εξαρτάται πολύ κι απ’ τη σωματική ανάπτυξη,
Τότε μόνο και όχι νωρίτερα, όλες οι παλιές πλάνες θα πεθάνουν και η
αλήθεια ένδοξα θα ενθρονιστεί για την σωτηρία της ανθρωπότητας.

Η αρετή, μεγαλοψυχία και αγάπη, λέει Ο Πλάτωνας, είναι προϊόντα είδους καλής υγείας. Είναι ο καρπός του υγιούς μεταβολισμού και της άρτιας γονικής ανατροφής.

Οι αρχαίοι προγονοί μας γνώριζαν το μυστικό της άρτιας υγείας, γι’ αυτό και θεοποιούσαν τον αθλητισμό με το μέτρο στην ικανοποίηση των αισθήσεων, ως αναγκαίο γεφύρωμα στην πνευματοδιανοητική τους καλλιέργεια, «Νους υγιής εν σώματι υγιή» διαλαλούσαν επιγραμματικά.

Αφιέρωναν τους αθλητικούς αγώνες στους Ολύμπιους θεούς Δία, Απόλλωνα, Αθηνά και Ποσειδώνα, για να επισημάνουν την ιερότητα που έχει η υγεία στη ζωή τους.

Υιοθετούσαν ακόμη και ημίθεους ως ηγέτες στο χώρο αυτό, όπως την Υγεία και τον ιατροφιλόσοφο Ασκληπιό.

Continue reading “O Άνθρωπος, θεός ερειπωμένος”

Περί φιλίας

Share

Δημήτρης Καραλής

Ειλικρινή φιλία, συνήθως είναι καλύτερη εκλογή απ’ την συναισθηματική αγάπη για σταθερή δίαιτα. Καχυποψία, ζήλια προκατάληψη, γκρίνια και κατεβασμένα μούτρα, είναι συνηθισμένο φαινόμενο στη συναισθηματική αγάπη. Δολοφονία και αυτοκτονία παραμονεύουν επίσης στη διπλανή γωνιά όταν οι ερωτευμένοι γουργουρίζουν σαν τα ζευγαρωμένα περιστέρια.

Η συναισθηματική αγάπη ζητά εγγύηση, απόδειξη, σιγουριά και εξασφάλιση. Αντίθετα η ειλικρινή φιλία δεν απαιτεί καμιά ιδιοκτησία και θέλει να βοηθά ακόμα κι από απόσταση. Δυστυχώς όμως το ίδιο δεν ισχύει και με τη συναισθηματική αγάπη. Συνήθως σκοπεύει για προσωπικά οφέλη, και η μονόπλευρη συναισθηματικότητα αντιστρέφεται καμιά φορά σε μίσος και απαιτεί εκδίκηση. Η αγνή φιλία δεν έχει ανάγκη από ανόητους γαμήλιους όρκους και είναι πάντα έτοιμη να παράσχει βοήθεια όποτε κι εάν χρειαστεί.

Η αληθινή φιλία ξεκλειδώνει της ψυχής τα αμπάρια και ανοίγει τον νου με τη ψυχή να μοιραστούν κουράγιο, κατανόηση, συμπόνια και ανθρώπινη ζεστασιά.

Continue reading “Περί φιλίας”

Μια Ιστορία για Δυο Αγάπες

Share

« [252c] τὸν δ᾽ ἤτοι θνητοὶ μὲν ἔρωτα καλοῦσι ποτηνόν
ἀθάνατοι δὲ Πτέρωτα, διὰ πτεροφύτορ᾽ ἀνάγκην. »
  Πλάτωνος Φαίδρος

Ο Απόλλων βγαίνει με την Αφροδίτη;

Τι ‘ν’ αυτό που το λένε Αγάπη Σωκράτη, ρωτά η Διοτίμα, η μυστηριώδης γυναίκα από τη Μαντινεία. Δεν έχω ιδέα απαντάει ο Σωκράτης. Αν ο άνδρας δεδηλωμένος από το μαντείο σαν ο σοφότερος ανάμεσα στους θνητούς δεν γνωρίζει, τι ελπίδα έχουμε οι υπόλοιποι ν’ απαντήσουμε σ’ αυτή την ερώτηση;

Ένας τρόπος να προσεγγίσουμε αυτή την πεισματικά δύσκολη ερώτηση είναι να τη εξετάσουμε από δυο φαινομενικά αντίθετες και ασυμφιλίωτες στάσεις που κληρονομήσαμε από την Ελληνική Μυθολογία: αυτή της Αφροδίτης και του Απόλλωνα – τα δύο άκρα του φάσματος, ή ας πούμε καλειδοσκόπιο αγάπης. Αν πράγματι είναι ασυμφιλίωτοι μπορούμε να διαλέξουμε σαρκική αγάπη όπως εμπνέει η Κύπρια Αφροδίτη, θεά του Έρωτα, η οποία προσγειώνει την αγάπη στην ηδονή του σώματος, και η οποία, όπως η χορωδία στην Αντιγόνη προειδοποιεί, τρελαίνει άνδρες και γυναίκες, ή στην πνευματική αγάπη του νου, όπως τη θεόπνευστη του Απόλλωνα θεού του Ήλιου; Γιατί όμως να μην έχουμε και τις δυο; Κατά ένα τρόπο του λέγειν μπορούμε, αλλά πρέπει πρώτα να μάθουμε να μη φοβόμαστε τα ύψη. Διότι αγάπη κατά τον Πλάτωνα, δεν είναι ξεπεσμός αλλά ξεπέταγμα. Πριν όμως μάθει κανείς να πετάει προς τον Απόλλωνα, πρέπει να μάθει να κολυμπάει στα βαθιά και κρυφά θαλάσσια σπήλαια της Αφροδίτης. Κάθε αγάπη είναι παράδοξη, κάτι που τράβηξε τον Πλάτωνα και το Σωκράτη γιατί οι φιλόσοφοι αγαπούν τα παράδοξα.

Continue reading “Μια Ιστορία για Δυο Αγάπες”

Πλάτωνας και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός

Share

Δρ Δημήτρης Καραλής

Αν ο Θεός κατέβαινε στη γη να κουβεντιάσει με τους ανθρώπους μια μέρα, σίγουρα θα μιλούσε σαν τον Πλάτωνα. Καμιά άλλη γλώσσα δεν θα του ταίριαζε τόσο πολύ να αγγίξει τις καρδιές και τις ψυχές του κόσμου. Διαβάζοντας κανείς τα βαθυστόχαστα γραφτά του, νοιώθει πως Ο Θεός μεταμορφώθηκε σε Πλάτωνα για να μοιράσει αλήθεια, σοφία και αγάπη στην ανθρωπότητα. Τόσο τέλειa πελεκημένες είναι οι σκέψεις του, που μήτε ένα ιώτα δεν άφησε για μας να προσθέσουμε στα θεόπνευστα γραφτά του. Δεν θα υπερέβαλα ελπίζω αν φώναζα κι εγώ σαν το φανατικό ισλαμιστή Ομάρ για το κοράνι του. Κάψτε τις ογκώδες βιβλιοθήκες, δεν μας χρειάζονται πια, αφού οι αξίες τους είναι όλες μαζεμένες στα Πλατωνικά κιτάπια.

Continue reading “Πλάτωνας και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός”

Έλληνες – Ξενιτιά

Share

Νίκος Μπατσικανής

Από την αρχαιότητα, οι Έλληνες ξενιτεύονταν για διάφορους λόγους: Οι πόλεμοι, το άγονο έδαφος και η οικονομική δυσπραγία ορισμένων περιοχών, με πρώτη την εγκαταλειμμένη ελληνική επαρχία, οι κατακτητές, κυρίως η Τουρκοκρατία, ακόμη και τα πολιτικά πάθη, ανάγκασαν πολλούς να φύγουν από τη χώρα μας.

Continue reading “Έλληνες – Ξενιτιά”

Οι Αγώνες για τους ανήλικους εργάτες στην Αγγλία

Share

Αλέκος Ν. Αγγελίδης

Τα υφαντουργεία και τα ανθρακωρυχεία αληθινή κόλαση για τους μικρούς εργαζόμενους

Όταν ο ατμός υπερσκέλισε τη δύναμη του ‘’πίπτοντος ύδατος’’, που ως τότε κινούσε τις μηχανές των περισσότερων βιοτεχνιών και εργοστασίων της Βρετανίας, τότε άλλαξε και η βιομηχανική όψη της χώρας αυτής.

Η χρήση του ατμού προϋπόθετε αρκετή καύσιμη ύλη, δηλαδή μπόλικο κάρβουνο. Γι’ αυτό και τα εργοστάσια μετακινήθηκαν με ταχύ ρυθμό και κατά το πλείστο συγκεντρώθηκαν στις ανθρακοπαραγωγικές περιοχές. Ταυτόχρονα κι όπως ήταν φυσικό, υπεραυξήθηκε και η ζήτηση του λιγνίτη, γεγονός το οποίο δημιούργησε έντονη ζήτηση εργατών.

Continue reading “Οι Αγώνες για τους ανήλικους εργάτες στην Αγγλία”

Η Ελληνικότητα στην Ομογενειακή Λογοτεχνία των Αντιπόδων: Σταθερές και Μεταβλητές

Share

Καθηγητής Γιώργος Καναράκης
– Charles Sturt University
Αυστραλία

 

1. Εισαγωγή

Η εθνική ή εθνοτική ταυτότητα ενός λαού, που οπωσδήποτε απεικονίζεται στην προσωπική του εικόνα και σ’ αυτήν που προβάλλει στους άλλους, ως γνωστό βασίζεται σταθερά πάνω σε κοινές πολιτισμικές παραδόσεις, στη γλωσσική ομοιογένεια, πολλές φορές στη θρησκεία, καθώς επίσης σε κοινές αξίες, θέσεις και χαρακτηριστικούς τύπους κοινωνικής συμπεριφοράς.

Εντούτοις τα στοιχεία αυτά δεν είναι απόλυτα. Παραδείγματος χάρη, στην περίπτωση της ελληνικότητας ή ελληνικής ταυτότητας η γλωσσική ομοιογένεια που συνήθως θεωρείται ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά, ακόμη και αυτό, δε θα πρέπει να εκλαμβάνεται τόσο περιοριστικά ώστε να αποκλείει την απόδοση του χαρακτηρισμού του «Έλληνα» σ’ εκείνα τα άτομα της διασποράς που κατέχουν μεν άλλα στοιχεία ελληνικότητας αλλά όχι αυτό το συγκεκριμένο.

Επίσης, η κοινή πολιτισμική παράδοση, ενώ αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της ταυτότητας του Έλληνα και, ταυτόχρονα, ενισχύει τη διαχρονική της έννοια, χρειάζεται να τη δούμε όχι ως ένα απλό χαρακτηριστικό αλλά ως μια ιδιότητα που ποικίλλει ανάλογα με το χρόνο και τον τόπο.

Continue reading “Η Ελληνικότητα στην Ομογενειακή Λογοτεχνία των Αντιπόδων: Σταθερές και Μεταβλητές”

Προφητεία

Share

«πρόρρησις των μελλόντων»

Σαν έννοια η λέξη «προφητεία» φανερώνει την ικανότητα αποκάλυψης ή και την αποκάλυψη την ίδια, γεγονότων του μέλλοντος.

Η προφητεία κατά συνέπεια αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα για τη φιλοσοφία, αρχικά γιατί επιβάλλει αρκετές ερωτήσεις για τις ικανότητες του ανθρώπου, τις γνώσεις του, το χρόνο, τον τρόπο που ενεργεί. Αυτά όλα, όπως συμπεραίνουμε πιο κάτω, συντείνουν στην προσπάθεια του ανθρώπου να επηρεάσει το μέλλον.

Η προφητεία είναι ικανή να δημιουργήσει παράδοξες και αλληλοσυγκρουόμενες ιδέες και τοιουτοτρόπως να προκαλέσει το ενδιαφέρον των κλασικιστών. Παρ’ όλο που στην πραγματικότητα υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο εννοιών (φιλοσοφίας και προφητείας), διότι η φιλοσοφία είναι αποτέλεσμα στοχασμού θνητών ενώ η προφητεία, δηλαδή ο λόγος του προφήτη, υπονοεί την επήρεια ανώτερης δύναμης.  Κατ’ επέκταση ενώ η φιλοσοφία είναι ανθρώπινη, η προφητεία, υποτιθέμενα, είναι θεϊκή άρα και η ενδεικτική ανικανότητα του ανθρώπου να τη δαμάσει.

Continue reading “Προφητεία”

Νίκος Καζαντζάκης: Μια παγκόσμια αγωνία για το μέλλον

Share

Ομιλία που έγινε από τον γράφοντα στις 4 Νοεμβρίου 2007,
εορτάζοντας τα 50 χρόνια από το θάνατο
του Νίκου Καζαντζάκη

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ότι αναφερθεί σήμερα και σ’ αυτή την ομιλία είναι προσωπική μου γνώμη και δεν αποτελεί θεωρία ή πεποίθηση κανενός από προηγούμενους μελετητές του έργου ή της προσωπικότητάς του Νίκου Καζαντζάκη. Η ομιλία αυτή αναλύει μερικές από τις αναφορές και καταλήγει σε συμπεράσματα που βγαίνουν από τα έργα του «Αναφορά στο Γκρέκο» και «Ασκητική» χρησιμοποιώντας τα ίδια τα λόγια του συγγραφέα.

Από δική μου πεποίθηση, αναγνωρίζω ως μεγάλους τους ανθρώπους που κατά τη διάρκεια της ζωής τους ξεπερνούν τα όρια, αν αυτά είναι θεωρητικά ή πρακτικά ενώ δημιουργούν καινοτομίες, προσφέρουν κάτι σ’ αυτό τον κόσμο το οποίο κανένας άλλος δεν μπόρεσε στο παρελθόν να προσφέρει.

Ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν ένας άνθρωπος που ξεσκέπασε την υποκρισία της χριστιανικής εκκλησίας, ξερίζωσε πρακτικά κατεστημένα και έθεσε τα θεμέλια για περισσότερη εξερεύνηση σε θεωρητικά δεδομένα από μεταγενέστερους ομοϊδεάτες του. Τώρα για την ποιότητα της λογοτεχνίας του δυσκολεύομαι να απαντήσω κι εξηγώ πιο κάτω το γιατί.

Continue reading “Νίκος Καζαντζάκης: Μια παγκόσμια αγωνία για το μέλλον”

Περί ουσιώδους γνώσης…

Share

του Ιάκωβου Γαριβάλδη

ἦθος γὰρ ἀνθρώπειον μὲν
οὐκ ἔχει γνώμας…
Ηράκλειτος, Ο Λόγος και το Εν, 5.78

Ο Ηράκλειτος με την πιο πάνω φράση λέγει πως εμείς ως θνητοί δεν είναι δυνατό να έχουμε ουσιώδη γνώση μόνον οι θεοί είναι δυνατόν να έχουν αληθινή και ουσιώδη γνώση (…θείον δε έχει).

Η ηρακλήτεια αυτή ρήση εντάσσεται εντός του πλαισίου του σκεπτικού της Διασπορικής και θεωρείται επίκαιρη και κατάλληλη προς περισσότερη ανάλυση. Υπάρχει βέβαια αυτή η ρήση και στο έργο του Ωριγένη (Κατά Κέλσου, 6.12.14-5, απόσπ. 78). Δεν γνωρίζουμε τον τίτλο του βιβλίου του Ηράκλειτου γιατί δεν έχει σωθεί και ο τίτλος ‘Ο Λόγος και το Εν‘ είναι θέμα σύγχρονης ταξινόμησης.

O Ηράκλειτος όμως αντιδιαστέλλει το ‘ανθρώπειον ήθος‘ προς το ‘θείον ήθος‘, δηλ. τον ανθρώπινο τρόπο προς τον θεϊκό τρόπο, τον τρόπο που χρησιμοποιεί κανείς προκειμένου να αποκτήσει γνώση. Στο ίδιο κείμενο ο Ηράκλειτος σημειώνει πως ‘ξυνον εστι πασι το φρονεειν‘ (είναι κοινή σε όλους η λογικότητα / σύνεση / φρόνηση).

Continue reading “Περί ουσιώδους γνώσης…”

4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.

Share

Κριτική για λογαριασμό της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών Συγγραφέων των Πέντε Ηπείρων(ΕΕΛΣΠΗ) από την Ελευθερία Μπέλμπα – γραμματέας της ΕΛΣΠΗ – και αφιερώνεται στην ΟΔΕΓ.

Εκδόσεις ΖΗΤΗ, Θεσσαλονίκη 2009

42 ομογενείς συγγραφείς στέλνουν μηνύματα με τη σιγή ενός συλλογικού βιβλίου

Η «4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.» είναι μια έκδοση που επιχορηγήθηκε από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ωνάση και περικλείει αποσπάσματα των έργων Ελλήνων αποδήμων και κατοίκων της χώρας που συγκαταλέγονται στη δημιουργική ομάδα της λογοτεχνικής αυτής ένωσης, της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.

Μια προσεκτική διείσδυση στο έργο αυτό μας επιτρέπει να διακρίνουμε πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία που σχετίζονται με το ύφος, τα θέματα, τις ιδέες και τη μορφή των κειμένων, ενώ αναδεικνύεται η σημασία της ελληνικότητας με γνώμονα κοινά σχή-ματα, ιδεολογικά και αισθητικά.

Συγκεκριμένα ο Γιώργος Αβράς («Οι Μακεδονομά-χοι») καταθέτει τη βαρύτητα των εθνικών πιστεύω μέσα από μια προσωπική διήγηση που στηρίζεται στο ιστορικό παρελθόν της οικογένειάς του, μεταφέροντας το πλάνο στο Κιλκίς που ήταν καταφύγιο Βουλγάρων Κομιτατζήδων κι επίσης στους αγώνες του σώματος των φιλελλήνων Γαριβαλδινών.

Continue reading “4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.”