“Όνειρο Καλοκαιρινού Μεσημεριού”

Share

Είμαστε τελικά πολύ ρομαντικοί, και το χειρότερο αδιόρθωτοι με την τέχνη. Μπορεί να σπαταλούμε ώρες, μέρες, μήνες και χρόνια σ’ ένα μας καπρίτσιο κατασκευής ενός δημιουργήματος με απώτερο σκοπό να το δούμε κάποια στιγμή ολοκληρωμένο. Κι ας μην προσφέρει τίποτα στον αγώνα της επιβίωσης. Αυτό το αδιόρθωτο καπρίτσιο συμμερίζομαι μαζί σας, μαζί με τον φίλο Άρι εδώ για να χαρείτε κι εσείς όσο χάρηκα κι εγώ που το άκουσα.

Continue reading ““Όνειρο Καλοκαιρινού Μεσημεριού””

Η Ανανέωση του Μύθου…

Share

 

Η Ανανέωση του Μύθου στην
‘Τετάρτη Διάσταση’ του Γιάννη Ρίτσου

 

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από την
ανέκδοτη Συλλογή

Κριτικές Μελέτες

Σύντομη εισαγωγή

Η Τετάρτη Διάσταση σχεδιάστηκε από τον Γιάννη Ρίτσο για να συμπεριλάβει τα μακρά ποιήματα τα οποία έγραψε  μετά από το 1956 και ως και το 1972.  Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα ακόλουθα: Η Σονάτα υπό το Σεληνόφως[1] (1956), Φιλοκτήτης[2] (1965), Ορέστης[3] (1966), Αίας[4] (1969),  Χρυσόθεμις[5] (1970), Ελένη[6] (1970) και Η επιστροφή της Ιφιγένειας[7] (1972).  Ανάμεσά σε ετούτα τα αριστουργήματα διακρίνεται η Σονάτα υπό το Σεληνόφως, καθώς σε ετούτο, δε χρησιμοποιείται επεκτατικά ένας συγκεκριμένος μύθος, όπως συμβαίνει στα άλλα ποιήματα[8] της αυτής συλλογής του. Υπό το πρίσμα αυτό, το συγκεκριμένο ποίημα επιδέχεται διάφορες ερμηνείες[9].

Χαρακτηριστικά των ποιημάτων της συλλογής, Τέταρτη Διάσταση

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των ποιημάτων της Τέταρτης Διάστασης  είναι η αξιοποίηση αρχέτυπων αρχαιοελληνικών μύθων και των ηρώων τους, με τρόπο ώστε ετούτα τα ποιήματα να παρουσιάζουν τρισδιάστατο χαρακτήρα, δηλαδή: τον αυτοβιογραφικό, το μυθικό και τον ιστορικό. Μέσα από τον πολύσημο χαρακτήρα τους, ο ποιητής εκφράζει την αγωνία, την πικρία, το πάθος του για τη ζωή, τον φόβο του Θανάτου και την αποδοχή του, την αγανάκτηση, το θυμό, την απογοήτευση, την ευθύνη έναντι του εαυτού του και τους άλλους, τον απολογισμό των πράξεων στο παρελθόν, την ελευθερία, την υποκρισία, τον έρωτα, την ομορφιά, την ευτυχία, το γήρας, την μοναξιά, την ματαιότητα, στοιχεία που επίσης συμβάλλουν  στο γενικό τίτλο της συλλογής: Τέταρτη Διάσταση. Η πολύτροπη διαδικασία και η τεχνική των διαφορετικών επιπέδων στα οποία κινούνται οι  ήρωες και των καταστάσεων όπου αυτοί ενεργοποιούνται,  αποτελούν στοιχεία που ευφυώς υιοθετούμενα από  τον Ρίτσο, καθιστούν το περιεχόμενο της συλλογής  του, διαχρονικό.

Continue reading “Η Ανανέωση του Μύθου…”

“Η Ελένη”…

Share

Η Ελένη[1] του Γιάννη Ρίτσου

Πιπίνα Δ. Ιωσηφίδου-Elles
Απόσπασμα από
την ανέκδοτη Συλλογή,

Κριτικές Μελέτες

Γενικά

Πρόκειται για ένα ακόμα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου που εκδόθηκε μόνο του, και  είναι το όγδοο στη σειρά, μυθολογικό ποίημα, στη συλλογή ποιημάτων του: Τέταρτη Διάσταση. Η ‘ωραία’ Ελένη, ‘το μήλο της έριδος’ ανάμεσα στον Μενέλαο και στον Πάρη αρχικά και στη συνέχεια η αιτία για τον Τρωικό Πόλεμο, έχει απασχολήσει αριθμό λογοτεχνών ή διανοουμένων, παντού, εκεί όπου η αρχαιοελληνική ιστορία, η ελληνική μυθολογία και τα ελληνικά κλασσικά έπη, ενδιαφέρουν. Από τους Έλληνες λογοτέχνες – διανοούμενους, ο Νίκος  Καζαντζάκης, στην τραγωδία του: Βούδας[2], αναφέρει την Ελένη ως σύμβολο παρόρμησης για το άνοιγμα του Νου, των Ελληνίδων και των Ελλήνων εν γένει,  ενώ στην τραγωδία του Οδυσσέας[3], την παρουσιάζει με διαφορετικά πρόσωπα και ικανότητες.

Ο Ρίτσος είναι στα εξήντα του όταν ασχολείται με το μύθο της Ελένης. Κατέχεται από την κατάθλιψη των ανθρώπων που έχουν περάσει στην τρίτη ηλικία.   Η διαπίστωση ότι δεν υπάρχει διέξοδο στο ανίατο πρόβλημα της ηλικίας, ούτε και στη φθορά της, που έρποντας κυριολεκτικά, επιβάλλεται στο ανθρώπινο σώμα με το πέρασμα του χρόνου, δεν βοηθά τον διανοούμενο-ποιητή. Επηρεάζεται προσωπικά, περαιτέρω μάλιστα και η πνευματική του δημιουργικότητα, καθότι ως μοιραίο φαινόμενο συνδέεται με το σκεπτικό του και διογκώνει την αγωνία του και τον βασανίζει.

Continue reading ““Η Ελένη”…”