Ζωή και Αθανασία

Share

Δρ Δημήτρης Καραλής

Κανένα άλλο ζήτημα δεν απασχόλησε τόσο πολύ και θα απασχολεί αιώνια την ανθρωπότητα, όσο το ερωτηματικό της ζωής μετά τον θάνατο. “Διδαχθήκαμε απ’ τα φασκιά μας ότι γεννηθήκαμε για να πεθάνομε, και μαζί με άλλες προκαταλήψεις που περισύλλεξε η θεολογία απ’ τους βάρβαρους λαούς, πρόσθεσαν περισσότερες φοβέρες στη φορτωμένη μας κατήφεια”, λέει ο Έμερσον. ”

Ένας αρχαίος Έλληνας σοφός ζήτησε να γράψουν πάνω στον τάφο του την εξής επιγραφή, σε μετάφραση: «Σκέψου μόνο για τη ζωή και μη σπαταλάς το χρόνο σου άδικα με φοβίες για το μεταφυσικό σου μέλλον».

Αφιέρωσε το χρόνο μπροστά στη δουλειά σου π’ αγαπάς και να την εκτελείς με ζήλο και ενθουσιασμό. Βέβαιος, ότι η δημιουργική σου τούτη στιγμή είναι η καλύτερη προπαρασκευή για τη μεταφυσική σου συνέχεια.


Οι αρχαίοι Έλληνες αγαπούσαν τη ζωή και λάτρευαν την ομορφιά της, αλλά τιμούσαν και το θάνατο όμως με μεγαλοπρεπέστατες ιεροτελεστίες. Απαγγέλλανε ποιητικούς ύμνους και γνωμικά για την αθανασία της ψυχής και στολίζοντας τάφους με στεφάνια από δάφνη και ελιά. Θάβανε μαζί και τα αγαπημένα είδη που λάτρευε στη ζωή του ο νεκρός. Έβλεπαν τον θάνατο σαν τον μοναδικό διανομέα της αιώνιας δόξας. Οι νεοέλληνες σήμερα μέσα απ’ τα δημοτικά τους τραγούδια επιθυμούν να θαφτούν αντικρίζοντας την ανατολή. Ζητούν επίσης να τους αφήσουν κ’ ένα παραθυράκι πάνω στο τάφο τους για να αγναντεύουν το γλυκοχάραμα και τα χελιδόνια που έρχονται την άνοιξη.


Η αρετή και δόξα για τους αρχαίους μας προγόνους επιβεβαιωνόταν μετά τον θάνατο και όχι στη επίγεια ζωή τους. Απέφευγαν αυστηρά τον έπαινο στην επίγεια ζωή, έχοντας πάντα στο νου τους το γνωμικό του Σόλωνα «μηδέν προ τέλους μακάριζε».


Μύθοι, θρύλοι και ελπίδες πλάστηκαν σε όλα τα μέρη του κόσμου γύρω απ’ την αθανασία. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήσαν οι πρώτοι που πίστεψαν στην αιωνιότητα της ψυχής. Έχτιζαν σπίτια και παλάτια να βλέπουν τις πυραμίδες και αθανατοποιούσαν τους νεκρούς με μελετημένους τάφους και προσδοκούσαν την επιστροφή τους κάποια μέρα.


Ο Σωκράτης, ξόδευε τις τελευταίες στιγμές στη φυλακή πριν πάρει το θανατηφόρο κώνειο, να πείσει τους Θηβαίους φίλους του Κέβη και Σημεία, για την αθανασία της ψυχής. Κάθε ύπαρξη λέει είναι κυκλική, προέρχεται από κάπου και καταλήγει πάλι κάπου. Ο ήλιος ανατέλλει και βασιλεύει και το βασίλευμα πάλι ανατέλλει. Ο ύπνος καταλήγει στο ξύπνημα και το ξύπνημα στον ύπνο. Τα πάντα είναι δίδυμα και βρίσκονται σε συνεχή τροχιά, που χωρίς τη κυκλική αυτή πορεία ο άνθρωπος και το σύμπαν δεν θα είχαν κανένα νόημα.


Όλα στη ζωή είναι ρευστά και τίποτε δεν παραμένει στάσιμο. Η ζωή οδηγεί στο θάνατο και ο θάνατος στη ζωή. Την ίδια γνώμη είχε και ο Ηράκλειτος με το γνωστό γνωμικό του, «τα πάντα ρέουν».

«Τίποτε δεν έρχεται απ’ το πουθενά και καταλήξει στο πουθενά» έλεγαν οι Αναξαγόρας και Εμπεδοκλής.

Το ίδιο επισήμανε και ο Πλάτωνας, λέγοντας ότι, «είναι αδύνατο να δημιουργηθεί κάτι απ’ το τίποτα και να διαλυθεί πάλι στο τίποτα». «Ότι βλέπουμε τριγύρω, τονίζει ο Αναξαγόρας, προϋπήρχε κάπου αλλού, ίσως σε διαφορετική μορφή απ’ την παρούσα, αλλά είναι η ίδια εξελισσόμενη ουσία». Άσκοπες πρωτογενείς οντότητες χωρίς καμιά μεταφυσική συνέχεια, είναι αδιανόητο να υπάρξουν στην υφήλιο.


Ο Εμμανουήλ Σουίντενμπορχ, γνωστός μύστης του Σκανδιναβικού βορρά, περιέγραψε την επόμενη ζωή σαν ένα συνεχές αληθινό όνειρο απ’ την τωρινή μας ύπαρξη. «Όλες οι γήινες σκέψεις και πράξεις θα μας ακολουθήσουν και μετά το θάνατο», λέει. Εάν ζούμε για την αλήθεια, τη γνώση και σοφία σήμερα, το ίδιο θα συνεχίσουμε να ζούμε και μεταφυσικά, υποστηρίζει. Η τωρινή μας ζωή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προπαρασκευή για την μεταφυσική μας συνέχεια, τονίζει.


Οι αρχαίοι Έλληνες αγαπούσαν τη φιλοσοφία, ποίηση και τις δημιουργικές τους τέχνες, σαν απαραίτητα εφόδια για την αιωνιότητα. Μόνο αγαπώντας την γνώση την αλήθεια και την δημιουργική τέχνη, ξετυλίγει το θνητό σε αθάνατο, έλεγαν. Ο Αμερικανός φιλόσοφος Waldo Emerson, θαυμαστής και λάτρης του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού, υποστήριζε ακράδαντα την αθανασία της ψυχής. «Κάθε πλανήτης και αστέρι, λέει, θα διαλυθούν κάποτε στον μέλλον, αλλά η ψυχή μας θα παραμένει αθάνατη αιώνια».


Ο Γάλλος στοχαστής Montesquieu έγραφε ότι: «Εάν η αθανασία της ψυχής ήτανε ακόμα και λάθος, θα ‘ταν ανοησία να μη πίστευα στην ψυχική μου αιωνιότητα. Δεν επιθυμώ ποτέ να ανταλλάξω την ιδέα της αθανασίας μου ακόμη και με τη πιο ύψιστη ευλογία του παραδείσου. Απολαμβάνω και χαίρομαι να πιστεύω ότι είμαι αθάνατος ψυχικά όπως και ο Θεός ο ίδιος. Ανεξάρτητες αποκαλυπτικές ιδέες με ‘δωσαν ισχυρή πίστη και ακλόνητη σιγουριά για την αιωνιότητα μου, ΠΟΥ ΠΟΤΕ, ΜΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΑΠΟΡΡΙΨΩ.»


Ο Ελληνομαθείς Ρωμαίος αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος εξέφρασε πως, «θα ‘ταν πολύ ευχάριστο πράμα να πέθαινε κανείς εάν υπήρχαν Θεοί, και πολύ δυσάρεστο να ζούσε αιώνια στη γη χωρίς Θεούς καθόλου».


Ο ‘Γιάμα’, (υπεύθυνος ημίθεος για τον θάνατο στην Ινδική θρησκεία) υποσχέθηκε τον ‘Νατσικίτα’ (γιο του Βούδα) να του ζητήσει τρεις χάρες όποιες αυτός ήθελε. Πρόθυμα ο Νατσικίτα διάλεξε να μάθει εάν η ψυχή ζει μετά το θάνατο. «Άλλοι λένε πως ζει και άλλοι όχι», ρωτά, «και δεν υπάρχει ποιο καταλληλότερος άνθρωπος από σας για να απαντήσει σ’ αυτό το πανάρχαιο μυστηριώδες αίνιγμα.»


«Α!…. απαντά ο Γιάμα, τέτοιου είδους ερώτηση δεν είναι εύκολο για μένα να την απαντήσω. Ακόμη και οι θεοί ρωτάνε να μάθουν περί αθανασίας. Δύσκολα καταλαβαίνει κανείς διότι είναι πολύπλοκη η φύση της, διάλεξε άλλη χάρη όποια θέλεις, απαντά ο Γιάμα.»


Το Νατσικίτα δεν τον ενδιέφερε καμιά άλλη ερώτηση εκτός απ’ την αθανασία της ψυχής και επέμεινε να πάρει κάποια απάντηση. Τότε ο Γιάμα του ξανά- απαντά: «Στη ζωή συναντάμε δυο δρόμους να διαλέξουμε που οδηγούν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ο πρώτος δρόμος είναι αυτός που ικανοποιεί τις ζωικές μας ορέξεις, και ο δεύτερος που ικανοποιεί τον νου και την ψυχή μας.


»Αυτοί που διαλέγουν αποκλειστικά τον πρώτο δρόμο, παραμένουν σκλαβωμένοι στις ζωικές αισθήσεις τους όπως και τα ζώα χωρίς καμιά πνευματική και διανοητική ανάπτυξη και εμπειρία. Αυτοί όμως που διαλέγουν τον δεύτερο μονοπάτι της αλήθειας και της γνώσης, αναπτύσσονται διανοητικά και αντιλαμβάνονται από νωρίς την αθανασία της ψυχής. Γνωρίζομε από πείρα, λέει, πως ο δρόμος των ορέξεων και της ηδονής, είναι παροδικός και διαρκεί όσο το σώμα αντέξει στη φθορά του χρόνου. Για αυτό το λόγο δεν μπορεί ποτέ το εφήμερο να απαντήσει για το αιώνιο. Η κατανόηση της αθανασίας έρχεται από μόνη της με το σωστό δρόμο που διαλέγουμε στη ζωή μας, απαντά».


Την ψυχή δεν τη γέννησε κανείς, αλλά ούτε και ποτέ πεθαίνει. Αγέννητη είναι αιώνια χωρίς να υποκύπτει ποτέ στο θάνατο. Ενώ το σώμα σφαγιάζεται αυτή παραμένει εντελώς άθικτη. Όταν καθόμαστε, αυτή ταξιδεύει μακριά, κι όταν κοιμούμαστε πάει ελεύθερα όπου θέλει. Ποτέ η αιωνιότητα της ψυχής δεν κατανοείται με κουβέντες και με δογματικά τεχνάσματα, αλλά φανερώνει από μόνη της την αιωνιότητα με το σωστό δρόμο που ακολούθησε ο καθένας.


Σοφή επίσης ήταν και η απάντηση του ζωγράφου Μιχαήλ Άγγελο, όταν τον ρώτησαν εάν λυπάται τον τερματισμό της τέχνης του μετά το θάνατο μια μέρα.

«Α μπα! λέει, εάν το να γεννιέται κανείς είναι ευχάριστο πράμα, και εφόσον ο θάνατος είναι επίσης μέρος του ιδίου κύκλου, δεν πρέπει να μας δυσαρεστεί καθόλου. Σίγουρα η τέχνη μου θα έχει και συνέχεια μετά τον θάνατο εάν παραμείνω αφοσιωμένος σ’ αυτήν μέχρι το τέλος της ζωής μου».


Εργάτες, γεωργοί, μπακάληδες, τεχνίτες και κάθε είδος τραμπαδόροι εργάζονται όλη μέρα να επιβιώσουν, αλλά η δουλειά τους τελειώνει κάθε βράδυ, έχει κάποιο τελειωμό. Για τον ποιητή, φιλόσοφο, καλλιτέχνη και εφευρέτη, η δουλειά του δεν έχει κανένα τελειωμό. Το σημείο που τελειοποίησαν είναι η αρχή που δεν γνωρίζουν. «Η τέχνη είναι πολύ μακρά και η ζωή σύντομη» έλεγε ο Ιπποκράτης. Καμιά λεπτή τέχνη δεν έχει τελειωμό όσο τέλεια και να εκτελείτε. Δεν είναι άραγε αυτή η ατέλειωτη δίψα για συνεχή δημιουργία και γνώση καθαρή απόδειξη για την ψυχική αθανασία μας; «Η γνώση», λέει ο Γάλλος Μontesquieu, «είναι το μόνο αιώνιο πάθος καθώς το σώμα μας πλησιάζει στην κατάρρευσή του». Ο Francis Bacon έλεγε πως όποια ενέργεια το πνεύμα μπορεί να την εκτελεί χωρίς τα όργανα του σώματος, πρέπει να συνεχίζει την ύπαρξή της και μετά το θάνατο.


Ο Έμερσον με το βαθυστόχαστο μυαλό του είχε καθαρότερη αντίληψη για την αθανασία της ψυχής. «Νομίζετε λέει, πως η αλάνθαστη κοσμική αλυσίδα που αμείβει και τιμωρεί τα πάντα, αυτή που χειρίζεται την φύση και ολόκληρο το σύμπαν σαν τις χάντρες του κομπολογιού, να αφήνει τον άνθρωπο εκτός σχεδίου εγκαταλειμμένο και ορφανό χωρίς σκοπό και αξία στη ζωή; Ζούμε με προσωπική βούληση για γνώση, αλήθεια και δημιουργία. Ζούμε με την υπακοή στους νόμους που μας διέπουν γύρο μας, ή χάνομε τη μάχη όταν ζούμε άσκοπα και ανυπάκουα στους νόμους του πλανήτη μας; Τι σκοπό έχει άραγε τούτο το απέραντο χάος που λέγετε ουρανός και σύμπαν τριγύρω μας; Τι έννοια έχουν όλα τα αμέτρητα άστρα, πλανήτες και ήλιοι γύρω μας; Ασφαλώς όχι για διακόσμηση, αλλά για να μας εμπνέουν την μελλοντική μας συνέχεια κάποια μέρα. Όλα μας τριγύρω εμπνέουν και γνέφουν ότι η γήινη ζωή έχει και συνέχεια».


Θυμάμαι κάποτε την απάντηση του Γιάννη Ρίτσου όταν τον ρώτησα τι γνώμη είχε για το θάνατο, Να τι μου απάντησε: «‘Α!… όσο γερνάω Δημήτρη, τόσο περισσότερο αισθάνομαι αθάνατος ψυχικά, είμαι πολύ σίγουρος για την αθανασία της ψυχής μου»,  απάντησε γαλήνια.


Κάποτε ένας μικρούλης ρωτούσε τον πατέρα του να μάθει αν η ζωή τoυ θα έχει κάποτε τελειωμό η θα συνεχιστεί αιώνια. «A…! έχεις πολλά χρόνια ακόμα μπροστά σου», απαντά ο πατέρας του. «Τι….;» απαντά ο μικρούλης, «δεν θα σταματήσει ποτέ η ζωή μου; με κάνει να κουράζομαι από τώρα», του απαντά στοχαστικά.


Η αθανασία της ψυχής είναι ζήτημα διανοητικής και πνευματικής ανάπτυξης. Μόνο με το δημιουργικό μας μονοπάτι φτάνομε στην ωρίμανση και κατανόηση μια μέρα. Αυτό ήταν και το μυστικό των αρχαίων μας προγόνων που τους ωθούσε στην φιλοσοφία, ποίηση, καλλιτεχνία και δημιουργία ως εφόδια για την αιωνιότητα. Κάθε άλλος ισχυρισμός οδηγεί μόνο στην ανασφάλεια, φόβο, φανατισμό και στην πνευματική στασιμότητα.


Δημήτρης Καραλής
Χερμάνος
Νότιος Αφρική